donderdag 24 december 2015

Toneelvereniging Baarn - "Onder één dak"


TONEEL VERENIGING "BAARN"
Opvoering van het radio-hoorspel "Onder één dak" van Joh. Fabricius.

De toneelvereniging "Baarn" heeft het, onder regie van de heer Jan Kroon, Donderavond 6 november 1947 aangedurfd een radio-hoorspel van Jan Fabricius in het Flora-theater op de planken te brengen. Met opzet schrijven we van "durven", omdat een toneelspel, dat voor de radio geschreven is, vaak aan een uitvoering in een toneelzaal grote moeilijkheden in de weg legt. Een radioluisteraar hóórt alleen.

Lange dialogen accepteert hij, mits ze met bekwame dictie voor de microfoon gebracht worden. Een toeschouwer bij een toneeluitvoering hoort èn ziet. Voor hem kunnen lange dialogen een kwelling worden als het spel stokt .

Toen wij Donderdagavond 't 1e bedrijf van "Onder één dak" zagen opvoeren, bekroop ons meermalen de gedachte: dát is 'n hoorspel, geen toneelspel. De spelers konden dit niet verhelpen, hun acteren was niet van die aard, dat zij de lange samenspraken een levendig ritme konden geven. Zou de keuze van het stuk minder gelukkig geweest zijn?

Het tweede bedrijf bracht het antwoord. Opeens vlot spel. Actie. Spanning. Een dramatische weergave van goede conflictstof, gevonden in een natuurlijke afkeer van een oude dorpeling tegen zijn "stadse" schoondochter.

Ries Kooy vertolkte de rol van een oude koppige 'boer - die het niet verdragen kan, dat zijn oudste zoon met een "juffer" uit de stad getrouwd is - op een wijze, die alle waardering verdient. Gedurende het gehele tweede en derde bedrijf slaagde hij er in, zijn stem dezelfde klankverandering te laten ondergaan. Een prestatie op zich. Maar Ries deed meer. Hij acteerde. Hij beleefde zijn rol. Hij op de eerste plaats, maar toch ook zijn medespelers deden ons in het tweede en derde bedrijf het "hoorspel" geheel vergeten. We zagen toneelspel van goede kwaliteit.

Het stuk is dramatisch van inhoud. Het speelt op de dag, dat de oude boer zijn vrouw naar haar laatste rustplaats moet brengen. Zijn vier kinderen kibbelen onder elkander wie de oude man moet opnemen. Zijn jongste zoon, Jacob, wordt door het lot aangewezen. Dit echter is de "meneer" van de familie. Hij is onderwijzer en heeft een vrouw getrouwd, die voor niets staat om haar hebzucht te bevredigen. Zij heeft een dodelijke haat tegen haar schoonzuster "uit de stad" en zij zorgt er voor, dat schoonvader onverzoenlijk blijft tegenover de "winkelmadam", waarmee de oudste zoon gehuwd is. Eindelijk gaan echter de ogen van de oude open als Jacob het ouderlijk huis wil laten verkopen om

Eindelijk gaan echter de ogen van de oude open als Jacob het ouderlijk huis wil laten verkopen om zijn kindsdeel, een paar honderd gulden, te krijgen. Dora, de vrouw van Wolter - de oudste zoon - voorkomt de verkoop door haar spaarpot open te breken en Jacob zijn kindsdeel te geven.

De harde boerenkop wordt daarna gebroken in een prachtig gespeelde, gevoelige scène, tussen de oude boer en Dora (Mevr. van Daal-Vos). Als even later Wolter (H. Suik) tot de ontdekking komt, dat een verzoening tot stand is gekomen tussen de twee mensen naar wie zijn liefde uitgaat, dan komt er eindelijk wat geluk in deze mensenzielen, die jarenlang onder één dak geleefd hebben, zonder elkaar te willen kennen.

De goede vertolking van het tweede en derde bedrijf deden ons spoedig het minder vlot gespeelde eerste bedrijf vergeten. Ook op deze avond kwamen we opnieuw tot de conclusie, dat het amateurtoneel in Baarn over verschillende goede krachten beschikt, die niet alle "onder één dak zitten", maar deel uitmaken van verschillende verenigingen.

Naast het goede spel van Ries Kooy als oude vader en Mevr. van Daal-Vos als de gehate schoondochter, moeten we zeker het goede acteren vermelden van H. Suik als Wolter, van W. Breunesse als Jacob en Mevr. Luikinga-Dijkhorst als zuchtige echtgenote. Een zeer aparte rol had J. Lichtenberg te vertolken. Als onverschillige luchthartige smid bracht hij, met zijn vrolijke zetten wat humor in het  vaak zwaar dramatisch stuk. Gezien de herhaaldelijke vrolijkheid in de volle zaal, ging hem dit goed af. Op die momenten was een lach op zij plaats. Vaak echter werd er ook gegiecheld en zelfs geroepen, als er slechts aandachtig geluisterd behoorde te worden.

Ook hier weer een bewijs, dat een gedeelte van het Baarnsche publiek nog maar weinig gevoel heeft voor goed toneelspel. Moge dit spoedig veranderen, want de giechelaars zijn vele toneelliefhebbers tot ergernis en de spelers tot last.

         
Leen Bakker


Geplaatst door L.J.A.Bakker 

http://ljabakker.magix.net/website


Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter  


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen