Gevonden Voorwerpen, een verhaal over archeologisch vondstmateriaal

door Jan van der Laan en voor Groenegraf.nl van een inleiding voorzien door Ed Vermeulen 

De trouwe lezers en kijkers van Groenegraf.nl zal het niet ontgaan zijn dat ik naast verhalenschrijver ook vrijwilliger ben bij de Historische Kring Baerne (HKB).Hier wordt de geschiedenis van Baarn met liefde bewaard en gekoesterd. Waar Groenegraf.nl zich toelegt op digitale opslag van het Baarnse verleden, is bij de HKB naast digitaal ook sprake van fysiek opslaan en bewaren. De HKB kent een vijftal werkgroepen t.w.: Oudheidkamer, Oude Begraafplaats, Communicatie, Redactie Baerne (verantwoordelijk voor het prachtige kwartaalblad ’Baerne’) en Archeologie.
De Werkgroep Archeologie (ARWE) staat onder leiding van Jan van der Laan. In de ’Baerne’s’ van maart en september 2016 deed hij een oproep aan de tot nu toe onbekende gevers van Archeologisch Vondstmateriaal (Gevonden voorwerpen) om zich bij de HKB te melden. Het hoe en waarom van zijn zoektocht naar de gulle gevers leest u in dit verhaal, een verhaal met een achtergrond, nu ook te lezen op Groenegraf.nl:  

’Schenking van archeologisch vondstmateriaal aan de HKB’

Met grote regelmaat  krijgt de werkgroep Oudheidkamer van de Historische Kring Baerne materiaal aangeboden  zoals  foto's , documenten , boeken en voorwerpen die met de geschiedenis van Baarn hebben te maken.
 Een enkele keer bestaat een dergelijke schenking uit aardewerkscherven, flesjes of ander archeologisch materiaal. Dit materiaal wordt dan opgenomen in de collectie van de Archeologische Werkgroep,  ARWE.
De ARWE houdt voor haar materiaal  dezelfde regels aan  zoals deze ook door het Provinciaal Archeologisch Depot te Utrecht worden gehanteerd. Dit betekent dat van elke vondst of schenking  een aantal gegevens bekend moet zijn, namelijk:

- de schenker of vinder,
- de vindplaats,
- de datum van de vondst  en
- de omstandigheden waaronder de vondsten zijn gedaan.

In sommige gevallen  kunnen de gegevens voor de ARWE  aanleiding zijn om nader archeologisch onderzoek te doen. Van dit onderzoek en het vondstmateriaal worden alle bijzonderheden doorgegeven aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort, die deze gegevens opslaat in het computersysteem Archis.

De naam Archis staat voor Archeologisch Informatiesysteem.
Archis is een databank waarin allerlei gegevens over archeologische vindplaatsen en terreinen vanaf de Prehistorie tot de Nieuwe Tijd in Nederland zijn opgeslagen.
Doordat alle professionele archeologen gebruik kunnen maken van het systeem, kunnen ze bij bouwactiviteiten in één oogopslag zien of er op of in de directe omgeving van het betreffende terrein archeologisch onderzoek is geweest en wat dit aan gegevens en vondsten heeft opgeleverd.

Eén van de zaken waarop de ARWE met een onderzoek heeft gereageerd was de vondst van een aantal scherven bij kasteel Groeneveld. Bij het vervolgonderzoek werd in de nabij gelegen slootkant een afvalkuil gevonden met een aanzienlijke hoeveelheid aardewerkscherven uit de 17e en 18e eeuw die door hun ouderdom aan de beginperiode van het kasteel konden worden toegeschreven.

In de collectie van de ARWE bevindt zich echter ook een aantal voorwerpen en groepen aardewerkscherven die in de afgelopen jaren aan de Historische Kring zijn geschonken waarbij de bovengenoemde gegevens niet zijn genoteerd. Dit komt omdat het materiaal, bij afwezigheid van mensen van de ARWE, is aangenomen door de medewerkers van de werkgroep Oudheidkamer die van deze voorwaarden niet op de hoogte waren.
Bij ontbreken van deze gegevens hebben de schenkingen, hoe interessant ook,  namelijk geen waarde en zouden dus vernietigd moeten worden.

Om deze gegevens alsnog te kunnen invullen heeft de ARWE van een zestal schenkingen foto's in het blad Baerne geplaatst in de hoop dat de schenkers zich alsnog melden.
Omdat niet alle schenkers lid van de Historische Kring Baerne hoeven te zijn, heeft Stichting Groenegraf.nl aangeboden de foto's ook op haar website te plaatsen  in de hoop zo de benodigde gegevens alsnog boven tafel te krijgen. Het betreft materiaal dat over langere tijd aan de HKB is geschonken.

Foto 1, betreft een gesinterde pot van grijs aardewerk en is waarschijnlijk in 2005 geschonken.

Foto 2, is een zandsteen met slijpsporen, jaar van schenking eveneens 2005.

Foto 3, toont een groep aardewerkscherven die in 2013 of 2014 zijn geschonken.

Foto 4, flesjes, een inktpotje, griffels, etc. uit de periode 1920-1940.

Foto 5, aardewerkscherven waaronder 1 groen geglazuurde, 1 natuursteen

Foto 6, pijpfragmenten, flesjes voor Haarlemmer olie en andere flesjes

 uit de eerste helft van de 20e eeuw.

Mocht u of iemand die u kent de vinder en/of schenker zijn van bovengenoemde voorwerpen dan kunt u dit melden via een e-mail aan Groenegraf.nl via groenegraf.baarn@gmail.com.

Namens de Werkgroep ARWE van de HKB en uiteraard ook Groenegraf.nl hartelijk dank

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Groenegraf.nl op het Cultureel Festival in de Pekingtuin

Zaterdag 3 september zijn we de hele dag te vinden 

met een kraam op het Cultureel Festival 

in de Pekingtuin in Baarn.

Het belooft prachtig weer te worden. 

U komt toch ook?

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Tranentrekkende Baarnaar: Herman van Keeken

door Eric van der Ent

Wat muziek met je kan doen, dat is onbeschrijfelijk. Zit u in de put? Vrolijke muziek kan u opmonteren. Bent u in een romantische mood maar uw partner niet? Zet een romantische plaat op en het komt allemaal goed. Maar muziek bepaalt niet alleen mede hoe je je voelt, het doet meer. Sommige platen trekken me direct terug in de tijd. Als ik zo'n plaat hoor ben ik meteen weer die kleine jongen die nog thuis woonde. Ik ruik gewoon weer hoe mijn moeder de spruitjes op het gasfornuis zette terwijl het transistorradiootje in de hoek speelde. Muziek doet dat met je.

Ik heb een bloedhekel aan smartlappen. Ze raken me niet. André Hazes is aan mij niet besteed, sorry Hazes-fans. Toch zijn er twee tranentrekkers die mij recht in het hart grijpen: 'Manuela' van Jacques Herb en 'Pappie loop toch niet zo snel' van Herman van Keeken. Waarom juist die twee nummers mij wel raken weet ik niet. Is het toevallig dat beide hits in 1971 uitkwamen? Ik was toen 6 jaar oud. Was ik toen extra gevoelig voor dat soort muziek? Wie zal het zeggen... Waarschijnlijk vraagt u zich nu af wat dit verhaal doet in een weblog over oud Baarn. Ik zal u het uitleggen.

Regelmatig kunt u genieten van de verhalen van Baarnaar Ed Vermeulen in ons weblog. Waarschijnlijk weet u dat Ed naast zijn activiteiten voor Stichting Groenegraf.nl ook vrijwilliger is bij de Historische Kring Baerne. Vrijwel elke woensdagmiddag is hij te vinden in de oudheidkamer van de HKB om zijn vrijwilligersactiviteiten uit te voeren. Onlangs raakte Ed daar aan de praat met dhr. Ronald van Hessem. Het ging onder andere over de Eemstraat, en terwijl ze zo met elkaar praatten viel het Ed op dat Ronald met het grootste gemak namen van oude bewoners van de Eemstraat kon noemen, en bij veel van die namen wist hij ook nog wat te vertellen. "Schrijf die namen eens op als je wilt", was Ed's voorstel, "dat soort herinneringen zijn goud waard". Ronald beloofde Ed dat hij de namen zou opschrijven en toesturen. Zo gezegd, zo gedaan. Al snel ontving Ed de lijst van Ronald. Natuurlijk weet Ed dat ik ook in informatie over oude Baarnaars geïnteresseerd ben, dus hij deelde de lijst met mij. Inderdaad een kleine goudmijn, maar wat schetst mijn verbazing: in de lijst stond vermeld dat de familie Van Keeken in de Eemstraat heeft gewoond. Dat is nog niet bijzonder, maar wel de opmerking erachter: ouders van Herman van Keeken, ooit bekende zanger! Mijn jeugdheld Herman 'pappie loop toch niet zo snel' van Keeken, zijn ouders woonden in Baarn!

Natuurlijk was mijn nieuwsgierigheid gewekt. Is Herman van Keeken misschien in Baarn geboren? Google is op zo'n moment je beste vriend, maar tot mijn teleurstelling vond ik op Wikipedia het antwoord. Herman zou volgens Wikipedia in Hilversum geboren zijn.

Dat Herman van Keeken in Hilversum woonde wist ik. Begin jaren zestig had hij al een bescheiden hitje met "Corinna, Corinna". Daarna ging hij door als solo-artiest, maar ook in de bands "The Driftin' Five" en "Speakeasy", maar groot succes bleef uit, totdat Herman de knaller "Pappie loop toch niet zo snel" uitbracht en de Nederlandse hitlijsten bestormde. De rest van de jaren zeventig en tachtig trad hij op met zijn vrouw Anneke Monnereau onder de naam "Herman en Angie", zonder nog echt succes te hebben. Midden jaren zeventig opende hij een winkel in muziekinstrumenten aan het Melkpad in Hilversum. Onze Baarnsche Mondharmonica Vereniging Excelsior huurde regelmatig geluidsapparatuur bij Herman om hun optredens te versterken. Penningmeester (en mijn schoonvader) Karel Jansen nam vaak zijn dochter Anja, tegenwoordig mijn echtgenote, mee om de spullen op te halen. Ze dronken dan steevast een kopje koffie aan de keukentafel bij Herman. Voor Anja natuurlijk een glaasje Ranja. Ze was nog maar een kleine meid.
Mijn schoonvader en mijn echtgenote aan de keukentafel bij Herman van Keeken. Ongelofelijk toch?

Dat hij in Hilversum woonde wist ik dus, maar dat hij in Hilversum geboren zou zijn, dat zat me niet lekker. Na een beetje puzzelen kwam ik erachter dat de ouders van Herman Willem Frederikus van Keeken en Antje Bakker waren, volgens het adresboek van 1948 woonachtig aan Eemstraat 48. Herman is geboren in 1939, ik durfde er geld op te zetten dat hij ook in Baarn geboren is. De Gooi- en Eemlander van 18 augustus 1939 gaf het antwoord. Herman is geboren in Baarn!

Bron: Graftombe.nl

Oud mocht Herman van Keeken niet worden. Hij stierf op in 1995 op 55-jarige leeftijd aan een hersentumor. Hij werd begraven bij zijn moeder op de Noorderbegraafplaats in Hilversum.


Herman mag er dan niet meer zijn, maar zijn muziek blijft. Nog steeds wordt ik geraakt als zijn liedje voobij komt.

En vooruit dan, geniet dan ook nog even van Manuela van Jacques Herb:

De winkel van Joh. van Keeken, naast Kasteel van Antwerpen

Bij het horen van de naam "Van Keeken"  in combinatie met "Baarn" zal er bij u mogelijk nog een belletje gaan rinkelen. Meer dan 50 jaar was in Baarn de heren- en jongensconfectiezaak van Johannes Wilhelmus van Keeken (1880-1976) te vinden. In 1903, hij was toen 23 jaar, opende hij aan de Oosterstraat, waar later radio- en TV handelaar Van den Berg zat, zijn eerste winkel. In 1907 verhuisde hij de winkel naar de Laanstraat. In 1914 ruilde Van Keeken zijn winkel met die van pianohandelaar Gerrit Sijberden. De kleding van Van Keeken hing altijd in de zon. Dat was slecht voor de kleuren, die door de zon verschoten. Hij verhuisde liever naar de schaduwzijde van de Laanstraat. En zo kwam de winkel uiteindelijk op Laanstraat 55 te zitten, naast het "Kasteel van Antwerpen". Daar werd op 5 november 1953 het gouden jubileum gevierd. Pas in 1960, op 80-jarige leeftijd hield Johannes het voor gezien en deed hij de zaak over aan M. Tijssen, die al een aantal jaren als winkelchef bij hem werkzaam was.

In 1905 werd zoon Wilhelmus Frederikus (Willem) van Keeken (1905-1979) geboren. Willem trouwde in 1927 met Antje Bakker. Het echtpaar vestigde zich aan de Eemstraat. U raadt het al. Dit waren de ouders van Herman van Keeken, onze tranentrekkende Baarnaar.

Het huwelijk van de ouders van Herman verliep stroef. Het huwelijk strandde en vader Willem verhuisde naar Hilversum en trouwde met zijn tweede echtgenote R. de Vos. Aan het Achterom bgon hij een kleding zaak genaamd  'Het slimme (of sluwe?) vosje'. Zou die winkel naar zijn tweede echtgenote genoemd zijn? Willem was ook marktkoopman. Moeder Antje bleef in Baarn wonen, in het buurtje Santvoort.

Eric van der Ent

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Update 3-9-2016: Van Erik van der Maal ontvingen we nog een leuk bericht:

In mijn jeugd ben ik vrij lang bevriend met hem geweest. Wij waren van dezelfde leeftijd, en haalden samen veel streken uit. Zo zijn we een keer op het dak van de Ned. Herv. Kerk op de Brink geklommen.

Zijn ouders waren gescheiden (althans woonden gescheiden): zijn vader had een kledingwinkel in het Achterom in Hilversum (Het slimme Vosje) en was ook marktkoopman. Hij had een prachtige grote auto, een De Soto meen ik. En de oudere zuster van Herman (een heel mooie meid, zover ik me kan herinneren) woonde bij pa in het Achterom.

Zijn moeder woonde toen in een van de zijstraten van de Berkenweg (Essenlaan? Beukenlaan?).

Er was toen ook vaak een Hilversums vriendje van Herman bij (heette volgens mij Bennie, en woonde in een zijstraatje van het Achterom). We speelden vaak achter Anna’s Hoeve, daar kon je ook zwemmen in “de meertjes”.  En we bouwden hutten in het Roosterbos. Ik ben ook nog met hem op vakantie geweest, toen logeerden we bij zijn familie in Haarlem, en gingen we elke dag naar het strand.

Herman kon prachtig kunstfluiten, en speelde ook goed op een ukelele.

Later ben ik hem uit het oog verloren. Ik weet nog wel dat hij een opleiding tot etaleur ging volgen.  Nog later werd hij bekend als zanger (ik had toen geen contact meer met hem).  Hij heeft toen ook een winkel geopend in Hilversum, waar hij muziekinstrumenten verkocht.  Ik heb wel eens gehoord dat dat geen commercieel succes was.

De oude school

door Cees Roodnat

Ach, zou die school er nog wel zijn,
kastanjebomen op het plein,
de zware deur…..(fragment)
Willem Wilmink

Het nieuwe onderkomen van Gaspard de Coligny en Montini in de
Brede School ‘Noorderbreedte’ (foto Roeland de Bruyn)

Half augustus 1978 stak onze 6-jarige dochter vol vertrouwen het paadje over tussen de Cecilia-Kleuterhoek en de Montini-school. Ze was er al eens wezen kijken en liep haast blindelings naar haar nieuwe klas. Even later, na overbodig gezwaai achter het glas (ze keek niet eens) liepen mijn vrouw en ik met een lichte klem om het hart terug naar huis. Hoe zou het haar en straks haar broertje vergaan op deze school?

Aan het werk in de stamgroep
(fotocollectie Montinischool)

Formeel gestart in 1967 op verschillende locaties, het jaar daarop voortgezet in een gloednieuw gebouw, werd hier op initiatief van schoolhoofd Piet Timmermans van meet af aan steeds meer volgens de Jenaplan-principes les gegeven. Ideeën die ons, zelf werkzaam in het onderwijs, bijzonder aanspraken. Idealistisch als we waren, vonden wij het belangrijk dat een school a - in onze eigen buurt, liefst op loopafstand stond, b – veel aandacht gaf aan creatieve en sociale ontwikkeling, c – een antiautoritair schoolmilieu kende dat aansloot bij de opvoeding thuis, d - respect voor anders gelovige kinderen hoog in het vaandel voerde. We hadden nog veel meer noten op onze zang, maar deze naar een vernieuwende paus vernoemde school kwam toch al aardig in de buurt. En dat bleef zes gelukkige schooljaren het geval.

De eindmusical van de 8e-groepers
(fotocollectie Montinischool)

Vanwege de aanstaande verhuizing naar de nieuwe Brede school , bezocht ik op 28 mei met mijn dochter de reünie in het oude schoolgebouw. Ik was er te lang niet geweest en onderging een bombardement aan kleurrijke herinneringen. Alle charmes van het Jena-plan kwamen weer boven: Met verschillende leeftijden in één groep zitten, binnen de stamgroep leren op verschillende niveaus en in eigen tempo, de kringgesprekken, het documentatiecentrum, het grote podium in de hal voor weeksluiting, feesten en vieringen. Aan de inrichting van de school blijkt gelukkig maar weinig veranderd.

Expressielessen
(fotocollectie Montinischool)

Het podium in de hal is een slag gedraaid, maar met het zelfde lef van toen laten oud-leerlingen er nú horen hoe hun artistieke talenten zich ontwikkeld hebben. Het ‘dok’ zit nog steeds achterin het gebouw, een deel van het schoolplein blijkt opgeofferd aan uitbreidingen en een gribus aan noodlokalen. Het wordt hoog tijd hier te vertrekken, hoe zeer dat iedereen ook aan het hart gaat. Meteen, soms na enig in-zoomen herken ik kinderen (nu veertigers) die bij mijn zoon of dochter in de groep zaten, ouders die me bekend voorkomen en leerkrachten die nog steeds of ooit aan de school verbonden zijn/waren.

Start van elke dag ‘In de kring’ (herkomst foto onbekend)

Met diverse bevriende ouders en leerkrachten volleybalden we op de vrijdagavond in De Loef om daarna tot middernacht bij iemand door te zakken. In één van de lokalen hangen vellen met foto’s, waar reünisten zich bijna verdringen om zichzelf en oude bekenden terug te zoeken. Velen die ik spreek hebben hun schooltijd als één warm bad en het gebouw als een dependance van thuis ervaren. Met alle pieken en dalen, pretjes en verdrietjes die er bij hoorden. Er waren uiteraard ook periodes waarin het met de school wat minder goed ging. Schoolhoofden die elkaar wel erg snel opvolgden (vonden sommigen), leerkrachten die de geest van het Jena-plan maar niet in de vingers kregen (vonden wij), ouders of bestuursleden die de katholieke identiteit te weinig terug vonden (o.a. de bisschop) of ouders waarvan het allemaal best wat strenger en minder rommelig kon. “Mijn kinderen zitten op de Jena(van)plan-school” smaalden we weleens als ‘de geest van Jena’ weer was ingedut. Wat wil je ook met ouders die varieerden van gezagsgetrouwe katholieken tot het hippie-dom nauwelijks ontstegen linksgeoriënteerde ‘protestanten’. En toch probeerden al die overblijfvaders, ‘luizen’moeders, vrijwilligers in het ‘dok’, helpers bij excursies of schoolreisjes, ouderwerkgroepen, er samen met de leerkrachten het beste van te maken. En dat was een paradijs vergeleken met hoe dat op mijn School met den Bijbel vroeger toeging. Kortom, mijn dochter en ik genoten weer met volle teugen van deze reünie. Niet elk kind zal zich op zijn plaats voelen in deze vorm van onderwijs. Maar je moet wel verschrikkelijk je best doen er ongelukkig te worden.

Ik wens de Montini-school nog een lange toekomst in de Brede School toe.

Geraadpleegd: 
- Krantenknipsels HKB jaren ‘70 ‘tot heden.
- Mail en/of contact met Piet Timmermans, Kees Timmer, Annemarie van der Molen-Gelijsteen.

Cees Roodnat

Dit verhaal verscheen op maandag 29 augustus 2016 in de Baarnsche Courant  in de rubriek

  ’Vandaag is morgen alweer gisteren (bruggetjes naar vroeger)’

Deze rubriek is een samenwerking tussen de Historische Kring Baerne en Groenegraf.nl    

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Wie, wat, waar: de stormramp in de Achterhoek

Speurder, de speurhond van Groenegraf.nl

Vandaag is een nieuwe uitzending in de rubriek Wie, Wat, Waar? bij RTV Baarn gestart. De rubriek is een samenwerking met Stichting Groenegraf.nl. U kent inmiddels onze speurhond "Speurneus". Tijdens de uitzending van de rubriek Wie, Wat, Waar? graaft Speurneus telkens een foto van Groengraf.nl op. Wij hopen dan dat de kijkers van RTV Baarn en de volgers van Groenegraf.nl de vragen die we hebben over de foto kunnen beantwoorden.

Een schoteltje met opschrift Landdag B.V.L. Baarn, Juni 1927, Stormramp Achterhoek 1 juni 1927. 

Wie kan ons meer vertellen over dit schoteltje? Wat is B.V.L. Baarn? Wat had B.V.L. Baarn te maken met de stormramp? 

Wat we precies willen weten leest u op onze site via deze link, of bekijkt u op RTV Baarn. De uitzending blijft ook te zien op onze site via deze link. Op die plek kunt u gelijk ook uw reacties plaatsen.

We zijn heel erg benieuwd of u ons kunt helpen!

RTV Baarn kunt u ontvangen via het digitale pakket van Ziggo op kanaal 42 of via de stream op www.rtvbaarn.nl, YouTube en Facebook.

Op onze site is deze rubriek te volgen via www.groengraf.nl/wiewatwaar

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter