vrijdag 3 februari 2023

Meester B.J.J. Wijkamp

 Nog voor de eeuwwisseling kwam de heer B.J.J. Wijkamp in Baarn wonen, namelijk in 1898 als onderwijzer aan de Oosterschool. Deze Bernardus Johannes Josephus werd op 11 maart 1879 in Zwolle geboren en begon zijn onderwijsloopbaan al op 18-jarige leeftijd in het West Brabantse dorpje Hoeven. Een jaar of vier na zijn komst in Baarn trad de heer Wijkamp in het huwelijk met mej. L.W. Goudswaard.

Zijn loopbaan in het provinciale bestuur begon in 1919, toen hij tot lid van de Provinciale Staten van Utrecht gekozen werd, gevolgd in april 1921 met een benoeming als lid van het college van Gedeputeerde Staten. Nog datzelfde jaar nam hij daarom ontslag als onderwijzer aan de Oosterschool. Van 1939 tot juli 1942 was deze Baarnaar waarnemend-commissaris der Koningin in de Provincie Utrecht.

Op 21 juli 1942 werd de heer Wijkamp door de Duitsers gearresteerd en als gijzelaar naar St. Michielgestel gevoerd. Op de dag vóór zijn verjaardag, 10 maart 1943, werd hij uit deze internering ontslagen. Van 5 mei 1945 tot 24 juli 1946 werd hij voor de tweede maal als waarnemend commissaris met de leiding van het provinciaal bestuur belast.

Na zijn pensionering (hij was toen al 67) is de heer Wijkamp, naast zijn taak als wethouder (en zo ook locoburgemeester) van Baarn, nog verscheidene andere functies blijven bekleden. Ondermeer als commissaris van de P.U.E.M. (elektriciteitsmaatschappij) en als voorzitter van het College van Regenten van de Willem Arntz Stichting voor zwakzinnigen te Den Dolder.

Mr. B.J.J. Wijkamp

Dat deze opsomming beslist onvolledig zal zijn, wordt bijvoorbeeld bewezen door het feit, dat deze socialist vóór de oorlog enige tijd zitting heeft gehad in de Tweede Kamer. Na zijn overlijden in 1951 — hij was toen nog steeds wethouder hier -- eerde Baarn hem door een straatnaam naar hem te noemen, de Wijkamplaan. De regering erkende zijn vele verdiensten al op 10 oktober 1947, toen hij bij Koninklijk Besluit benoemd werd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Het overlijden van deze grote persoonlijkheid is voor Baarn zondermeer een enorm verlies geweest. Niet alleen op het gemeentehuis en als voorzitter van Maatschappelijk Hulpbetoon werd hij gemist, zijn interesse in het plaatselijke culturele en maatschappelijke leven was schier eindeloos. Hij was een van de oprichters van de Openbare Leeszaal, waar hij ook vaak gezien werd, evenals bij concerten in de Pekingtuin, bij voetbalwedstrijden, zowel als tentoonstellingen. Bij vrijwel elke gebeurtenis van plaatselijke aard was wethouder Wijkamp trouwens aanwezig. En altijd wist hij de mensen voor zich in te nemen door zijn bescheidenheid, vriendelijkheid en geestigheid.

Liefst twaalf sprekers voerden dan ook het woord aan zijn graf op de algemene begraafplaats aan de laan, die nog datzelfde jaar zijn naam zou dragen. Commissaris der Koningin in Utrecht Reinalda getuigde van het voorbeeld, dat zijn periode van een kwart eeuw in het provinciaal bestuur genoemd mocht worden. Burgemeester van Beeck Calkoen van Baarn belichtte voorts zijn persoonlijkheid en mevr. Wafelbakker, die namens de PvdA-fractie in onze raad sprak, zei ondermeer'' Laten we dankbaar zijn, dat we deze mens hebben mogen leren kennen”

Deel 3 is te koop bij Geheugenvanbaarn.nl



zondag 29 januari 2023

Een bijzondere plek in Soestdijk: Nieuwerhoekplein met Autohandelaar Stam Soestdijk

door Eric van der Ent

Dit keer hebben we weer eens een plekje uitgekozen waarvan we een foto die een eeuw geleden gemaakt is vergelijken met de situatie nu. En passant vertellen we wat over de geschiedenis van die plek. Dit keer koos ik voor Soestdijk, om precies te zijn Nieuwerhoekplein. Tegenwoordig is dat een rotonde die de Burgemeester Grothestraat in Soest via de Vredehofstraat verbindt met de Amsterdamsestraatweg, langs Paleis Soestdijk, richting Baarn. Een bekend punt, waar we 's zomers lekkere ijsjes kunnen eten bij IJssalon Beemer. Een ander heel herkenbaar punt op Nieuwerhoekplein is garage Stam.



Bij de pijl de plek die we op de foto zien.
(Coll. Geheugenvanbaarn.nl)

Dit is de situatie nu:

(Foto: Geheugenvanbaarn.nl)


En dit is de situatie vroeger:

(Coll. Geheugenvanbaarn.nl)

Rechts ziet u sociëteit "De Viersprong" Dit prachtige pand is in de Tweede Wereldoorlog als vergeldingsactie voor het doorsnijden van telefoonkabels door het verzet opgeblazen door de Duitse bezetter. 

Oktober 1944: De Viersprong is opgeblazen door de Duitsers.
(Coll. Archief Eemland)


Links naast 'De Viersprong' ziet u garage Stam, deze firma is nog steeds op dezelfde plek te vinden. De villa helemaal links staat nog steeds op zijn vertrouwde plek: 



En garage Stam was ook toen al garage Stam:


Athanase Adolphe Henri
Boissevain (1843-1921)
(Coll. Stadsarchief Amsterdam)

Herman Stam komt rond de Eerste Wereldoorlog in dienst bij de welgestelde familie Boissevain, woonachtig op Prins Hendriksoord aan de Biltseweg. Bankier Adolphe Boissevain was een groot liefhebber van automobielen. Tussen 1902 en 1905 registreerde hij maar liefst 11 automobielen. Hij had een chauffeur / mecanicien nodig en Herman werd voor die functie aangenomen. Dankzij een van Boissevain verkregen lening kon Herman Stam in 1914 een eigen automobielbedrijf beginnen op de hoek Praamgracht / Stadhouderslaan in Soest. Het bedrijf was daar maar kort gevestigd. In 1915 werd het pand verkocht en  verhuisde het bedrijf naar zijn huidige plek: Nieuwerhoekplein. 








Hermanus Stam
(1888-1947)
(Bron: stam.nl)

In juli 1929 raakte Herman Stam zwaar gewond bij een auto-ongeval met een Bugatti in Halfweg. Stam was Bugatti-dealer. Hij maakte samen met twee vertegenwoordigers van Bugatti een testrit met een race-wagen. Stam zelf was bijrijder. De chauffeur, Mario Leonassi kwam om het leven. Stam en de andere (Italiaanse) mede-passagier raakten zwaar gewond.


Een uitgebreid verslag van het ongeval in de Indische Courant van 23 juli 1929


Herman Stam sukkelde na het ongeval nog lang met zijn gezondheid. In de jaren dertig kwam zoon Geerlof Stam in het bedrijf. Hij had enkele jaren mechanica gestudeerd en kwam in het bedrijf om verder geschoold te worden. Vader Herman overleed in 1947. 

Geerlof Stam (1916-1999) op de RAI in Amsterdam
(Bron: Soester Courant 7-9-1983)


In 1953 had Geerlof Stam de mogelijkheid om de grond met de ruïne van de naast het garagebedrijf gelegen 'De Viersprong' kopen. Het bedrijf werd toen sterk uitgebreid en gemoderniseerd. In de jaren daarna werden ook in omliggende gemeenten filialen van Stam geopend. Geerlof overleed in 1999. Inmiddels heeft de vierde generatie Stam de operationele leiding over het bedrijf.

Kunt u ons meer vertellen over deze mooie foto? Laat het ons weten via geheugenvanbaarn@gmail.com

Als toetje nog wat plaatjes van dezelfde plek, maar dan nog wat jaren eerder. Achter de garage toen nog een grote villa: 

(Coll. Geheugenvanbaarn.nl)

    

Prachtig in beeld: Garage Stam.
(Bron: Conam.info)


Geïnspireerd geraakt door onze oud Baarn-verhalen? 
Kom in actie en deel ook uw herinneringen op Geheugenvanbaarn.nl.

vrijdag 27 januari 2023

Echtgenoot te huur

Amusant en fascinerend toneel Oosterhei

Hoe amusant en fascinerend amateur toneel kan zijn bewees jongstleden zaterdagavond (begin december 1984) voor een volgepakte grote zaal van De Speeldoos de toneelgroep van buurtvereniging "Oosterhei”. Een kleine twee honderd toneelliefhebbers genoten met volle teugen van het door Peter Bergvliet geschreven blijspel in drie bedrijven genaamd ’’Echtgenoot te huur”. De lachsalvo’s om het knullige voordoen van Hugo van Dorrestijn (Chris Kotten), de vlotte Jaap de Bruin (Martin de Groot), hoofdrolspeler Dirk Verstoep (Arie Luikinga) en Joris Korevaar (regisseur Klaas Vlaanderen) waren dan ook niet van de lucht.

Met name het type dat regisseur Klaas Vlaanderen neerzette, van eerst de goedmoedige naar de later dominante neef Joris Korevaar, werkte bij velen op de lachspieren. Een kleine twee uur beleefde men dan ook veel plezier aan deze toneeluitvoering, die her en der toch wel enkele kleine haperingen vertoonde. Hebben we tot nu toe alleen nog maar de acteerprestaties van de heren belicht, ook de vrouwen lieten zich bij Oosterhei niet onbetuigd. Debutante Karin Bakker bewees na een moeilijke start zich al spoedig op het toneel thuis te voelen. Wil Steenbeek zette als Lien Roos een ordentelijke huishoudster neer, die haar verliefdheid voor zakenman en baas Dirk Verstoep tot het laatste bedrijf toe goed wist te verbloemen. Ook Ankie (een rol gespeeld door Louise Heuwekemeyer) en Sofie Rademaker (Adrie Berghuizen) hadden hun rol goed onder de knie terwijl aangever Simon Jansen (Joop Veldman) zijn kleine aandeel naar behoren afwerkt. Datzelfde gold voor Dina Korevaar (Anne Marie van Hagen).

Het plot van dit blijspel kwam in het kort hierop neer: Zakenman Dirk Verstoep (handelaar in dameslingerie) en zijn compagnon Simon Jansen hadden financiële moeilijkheden. Snel bedacht Dirk een verhaal, waarmee hij zijn rijke neef Joris Korevaar een geldlening uit z’n zak wilde loskrijgen. Dirk had namelijk bedacht dat zijn dochter Ankie getrouwd was met iemand met veel zakelijk instinkt. Joris wilde met zijn vrouw eerst kennis komen maken alvorens de lening werd verstrekt. In werkelijkheid was dochter Ankie helemaal niet getrouwd.



Dit betekende dus dat Simon Jansen een echtgenoot huurde via een uitzendbureau. Toen Hugo van Dorrestijn, een collega van Ankie kwam opdraven, dacht iedereen dat deze slome duikelaar de uitzendkracht was. Dat werd pas ontzenuwd toen Jaap de Bruin ten tonele verscheen, want hij was namens het uitzendbureau (van zijn vader) gestuurd. Jaap wilde er eerst een geintje van maken doch zag wel wat in Ankie. Inmiddels waren Joris Korevaar en zijn vrouw Dina gearriveerd. Allerlei komische taferelen wisselden elkaar vervolgens af met als resultaat vier fantastische koppels te weten Ankie en Jaap, Dirk en zijn huishoudster Lien, Hugo en Emmy, een vriendin van Ankie die voor nog meer perikelen in huize Verstoep zorgde, en Joris en zijn vrouw Dina. Het vijfde stel Simon Jansen en Sofie Rademaker, de zuster van Dirk, hadden het een en ander bekonkeld en zagen ook wel iets in elkaar. Al deze stellen bijeen zorgden voor een avondje amateurtoneel, zoals we dat van ''Oosterhei” mogen verwachten. Deze geslaagde avond werd muzikaal besloten onder begeleiding van ''The Young players”.

Deel 3 te koop bij geheugenvanbaarn.nl



maandag 23 januari 2023

De grote Geheugenvanbaarn.nl puzzel

 door Eric van der Ent en Ed Vermeulen

U bent gewend op deze plek een mooi verhaal uit de geschiedenis van Baarn te lezen. Dit keer willen we graag uw kennis van Baarn testen met een prijsvraag. Na de oplossing van beide puzzels maakt u kans op ons boek ‘Vandaag is morgen alweer gisteren’, deel 2 of deel 3. De keuze is aan u. Bovendien maakt u kans op één van de drie ter beschikking gestelde exemplaren van ‘Baarn in de Tweede Wereldoorlog... terugblik’, van Wim Velthuizen.

Veel succes!

1. Wie kent de burgemeesters van Baarn?

(Coll. Geheugenvanbaarn.nl)


Dit zijn ze, alle burgemeesters van Baarn. En mocht u zich afvragen of dit ze echt allemaal zijn dan is het antwoord: nee. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stelde de bezetter een drietal NSB-burgemeesters aan, namelijk H. Froonhof, G.J.K.baron van Lynden van Horstwaerde en Ir. A.J. van der Hoeven. Maar zien we dat als ‘onze’ burgemeesters? Wij vinden van niet. Ook waren er een aantal waarnemend burgemeesters: W. Bos, Mw. L.A. Snoeck-Schuller, H. Smith en drs. B. de Vries. Ook zij ontbreken. De hier afgebeelde burgemeesters bekleedden het ambt vanaf 1811. Daarvóór waren er uiteraard ook burgemeesters. Het ambt van burgemeester bestond al vanaf de middeleeuwen, maar pas na de inlijving van het Koninkrijk Holland bij het Franse Keizerrijk in 1810 en de invoering van de Franse wetgeving in 1810 en 1811 kreeg het ambt pas echt de betekenis die het nu heeft. Voor die tijd kwam het zelfs wel voor dat een plaats meerdere burgemeesters had. Om die reden beelden we hier de laatste vijftien burgemeesters van Baarn af. Aan u de taak om ze in de juiste volgorde te zetten. Hieronder ziet u een aantal jaartallen. Dat zijn jaartallen van indiensttreding van de afgebeelde burgemeesters. Tip: één van de burgemeester is tweemaal burgemeester van Baarn geweest. Vult u de namen op de juiste plaats in?


1811:

1841:

1858:

1868:

1880:

1885:

1897:

1916:

1923:

1945:

1946:

1970:

1976:

1995:

2007:

2011: M.A. Röell


2. Baarnse straatnamen

(Foto: Geheugenvanbaarn.nl)

De Wilhelminalaan mocht na de oorlog
gewoon weer Wilhelminalaan heten.
(Coll. Geheugenvanbaarn.nl)

Nog niet genoeg van het puzzelen? Nog maar zo’n vraag. Veel Baarnse straten heetten vroeger anders dan tegenwoordig. Ze hadden echt een andere naam of een mooie bijnaam. In 1952 werd een groot aantal straatnamen veranderd omdat ze teveel leken op andere straatnamen in Baarn. Een mooi voorbeeld: Dalweg, Dallaan, Verlengde Dalweg. Verwarrend, vooral voor postbodes die de post in de verkeerde gleuf deponeerden. Ook de Duitse bezetter was tijdens de Tweede Wereldoorlog niet gediend van straatnamen die geïnspireerd waren door de namen van leden van ons koningshuis dus kregen deze straten en lanen nieuwe namen. Na de oorlog werden de oude straatnamen weer in ere hersteld. Ook kregen verschillende straten in de volksmond een bijnaam, denk bijvoorbeeld aan de Jeneversteeg, Reet van Bart, Reet van Egypte. Hieronder vermelden we de oude naam of de bijnaam van een straat in Baarn. Aan u de taak om de huidige naam te vinden. Eén straatnaam geven we u cadeau: Populierenlaan heette vroeger Elisabethstraat en daarvoor Hanensteeg.








1. Elisabethstraat: Populierenlaan

2. Reet van Bart: 

3. Verlengde Dalweg: 

4. Oosterdwarsstraat:

5. Zandvoortlaan:

6. Eikenboschweg:

7. Willem de Zwijgerlaan:

8. Jeneversteeg:

9. Noorderdwarsstraat: 

10. Gustaaf Adolflaan:

11. Spoorweglaan: 

12. Beukenlaantje:

13. Achterstraat:

14. West Einde: 

15. Kerkhoflaan: 

16. Middellaan:

17. Mauritslaan:

18. Parkweg:

19. Pekinglaan:

20. Schooldwarsstraat:

21. Schaapsdrift:

22. Sanatoriumlaan:

23. Korte Schoolstraat:

24. Noorderlaan:

25. Lielaan:




Stuur uw oplossing voor 28-2-2023 naar: geheugenvanbaarn@gmail.com 

Wilt u de boeken liever gewoon bestellen? Dat kan via bovengenoemd e-mailadres.



Deze bijdrage (aflevering 109) verscheen op maandag 23 januari 2023 
in de Baarnsche Courant  in de rubriek

  ’Vandaag is morgen alweer gisteren (bruggetjes naar vroeger)’


Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op.
 Uiteraard kunt u Geheugenvanbaarn.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Geïnspireerd geraakt door onze oud Baarn-verhalen? 
Kom in actie en deel ook uw herinneringen op Geheugenvanbaarn.nl.

vrijdag 20 januari 2023

Antwoord zoekplaat week 3

Dorpstraat Lage Vuursche

Tot na de Tweede Wereldoorlog werd in de buurtschappen Lage- en Hoge Vuursche, inclusief Pijnenburg en omgeving, officieel nog altijd uitsluitend een systeem met huisnummering gebruikt. Wat herhaalde malen aanleiding gaf tot verwarring. Alsmede vaak onoplosbare puzzels voor vreemdelingen, die daar bepaalde families wilden opzoeken.

De Dorpstraat in Lage Vuursche

Op een gedeelte van de dorpskern van Lage Vuursche na, was er namelijk geen enkele regelmaat in deze nummering te ontdekken. Een ordelijke rangschikking ontbrak veelal, ook in de ligging der panden. Als scherp contrast kende Lage Vuursche en het daaraan grenzende gedeelte van landgoed Pijnenburg in wezen wel degelijk straatnamen. Niet officieel echter, in feite was dat dagelijkse gebruik voortgekomen uit historische overlevering.

Daaraan maakte de gemeentelijke overheid van Baarn in de loop van 1948-1949 een einde. Men kon het zich gemakkelijk, maar ook moeilijk maken, want de vraag rees, of het nu tot taak van officiële zijde behoort af te wijken van die overleveringen en toch bepaalde historische namen en begrippen in te voeren.

Dat laatste was namelijk in deze omgeving heel goed mogelijk en dus lag het allemaal niet zo eenvoudig. In ieder geval werd de zaak grondig aangepakt en eerst met enkele Vuurschenaren zelf besproken. Wat in die tijd nog lang niet altijd gewoonte was, al zouden die bewoners van de buurtschappen er zelf het meest mee te maken krijgen.

Het bleek overigens toch niet voldoende te zijn, want er kwam een lijst met handtekeningen van bewoners, waarin een dringend beroep gedaan werd toch vooral de ingeburgerde (volks)namen te handhaven. Zelfs een van de landgoedbezitters bleef lange tijd moeilijk doen, door bezwaren tegen bepaalde voorstellen te houden.

In Baarn (dus afstandelijk) overwoog men bepaalde namen uit het Vuursche verleden bij de keuze van straatnamen aan de vergetelheid te onttrekken. 

Bijvoorbeeld een historische familienaam als van Reede en dan met name ten aanzien van Gerard van Reede, die als zoon van de eerste Ambachtsheer (Ernest) sinds 1640 in feite de aanzet tot de totstandkoming van dit buurtschap had gegeven.

Want niet alleen werd een kasteel gebouwd, ook een kerk, pastorie, herberg, molen en uiteraard woningen langs de belangrijkste weg. Daarom overwoog de gemeentelijke overheid die doorgaande weg naar Gerard van Reede te vernoemen. Maar in de Vuursche bleef men Dorpsstraat verre prefereren.

Een naam met historische betekenis voor de Vuursche is zeker Sint Jan. Dat gelijknamige Kapittel kreeg die streek tot 1634 in leen. Terwijl op het oude gemeentewapen van de Vuursche - de samenvoeging met Baarn dateert eerst uit het midden van de vorige eeuw! - het St. Jansbeeld (Johannes de Doper) met een lam, staande op een stuk grond, stond afgebeeld.

Niet verwonderlijk dus, dat men in Baarn deze namen door het hoofd liet spelen. Maar uiteindelijk werd het gewoon Dorpsstraat, Karnemelkseweg, Zwarteweg en ook Kloosterlaan.

Een raadsbesluit van 30 juni 1949 bekrachtigde de gehele situatie, zoals zij vandaag de dag nog geldt. Alleen de Eikenlaan volgde nog in de loop van 1953. De winnaar deze week is: H.J.J. van Putten uit Baarn.


De Dorpstraat in 1953