woensdag 18 oktober 2017

Herinneringen van Hans (27): Van Baarnse padden tot Balinese kikkers

door Hans Smeekes

Het is altijd leuk om een reactie op een verhaal te krijgen en zo kreeg ik begin van dit jaar een mail van Wieb Smid, die me vertelde dat hij in dezelfde buurt was opgegroeid en ook nog ongeveer in dezelfde periode. Hij groeide letterlijk op onder de rook van de zeer nabije gasfabriek.



Hij heeft eerst aan de Gaslaan gewoond en later in de Nachtegaallaan (tegenover de Lindenlaan) en ik op de Zandvoortweg. Dus zijn mijn verhalen heel herkenbaar voor hem.






Wieb wees me op een foto die hij al eens naar de Groene Graf site had gestuurd. 

Hij staat erop met zijn step met op de achtergrond een deel van de gasfabriek (directeurswoning).


Hij vertelde dat hij er een aardige bijverdienste aan had met het ophalen van achtergelaten melkflessen bij de gasfabriek. Hij bracht ze naar de melkboer tegenover de kruidenier Prins aan de Nachtegaallaan.
Ik zelf kwam nauwelijks tot aan de gasfabriek. De keren dat ik op de Gaslaan daadwerkelijk ben geweest, zijn op één hand te tellen. Wat moest ik er ook doen, zo klein als ik was.
Wel werd ik zo klein als ik was, zoals ik al in één van mijn verhalen heb verteld, er vaak door mijn moeder op uit gestuurd om bij Prins een boodschapje te doen, waarbij het altijd een hele toer was om langs de grote vervaarlijk uitziende hond te geraken. 



Het meest frappante echter wat Wieb me vertelde was zijn verhaal over de padden, die in die tijd kennelijk nogal frequent voorkwamen in dat buurtje. Die padden waren voor hem een andere bijverdienste. Hij ving ze namelijk en kreeg er 10 heuse centen per pad voor, als hij ze inleverde bij de kweker bij hem achter, waarvan de ingang aan de Zandvoortweg was.
De naam van de kweker kon hij zich niet meer herinneren, maar dat moet haast wel zeker Hooijer geweest zijn. Gerrit Hooijer was een bekende Baarnaar, niet alleen vanwege zijn kwekerij maar ook vanwege zijn verhalen in de Baarnsche Courant. Hij woonde in het karakteristieke witte huisje met de luiken aan de Zandvoortweg met daarachter de kassen, die zich kennelijk uitstrekten tot aan  de achtertuin van de familie Smid aan de Nachtegaallaan. 
Helaas is dat leuke huisje verdwenen. Ik heb er onlangs een tekening van gemaakt, die zeker ook gaat komen in het prentenboek waar ik druk mee bezig ben.



Dat je een dubbeltje per pad kon krijgen is nieuw voor mij. Wieb ving de padden uit de straatputjes, soms vastgehouden aan zijn benen door een vriendje. Hij presteerde het zelfs eens voor een gigantische pad 25 heuse centen te ontvangen. Hij had die gevangen bij het hertenkamp en onder zijn blouse op het blote vel naar Hooijer gebracht, die er heel blij mee was en de enorme pad onmiddellijk in één van zijn kassen zette. Zo leverde Wieb, volgens zijn eigen zeggen, al vroeg een bijdrage aan de milieuvriendelijke teelt van de gewassen, want de padden aten de voor de teelt ongewenste insecten op.

Ik wist niet dat die padden iets konden opbrengen, maar de aanwezigheid van die diertjes was mij niet onbekend: want ik stond er vaak gefascineerd naar te kijken, als ik op het muurtje naast de kenmerkende poort stond voor ons huis aan de Zandvoortweg. 
Daar was namelijk naast het muurtje een gat met een rooster erop. Dat gat was daar om ruimte te bieden aan het kelderraam. Het had wel iets van een putje, maar was het niet. Maar dat wisten de padden niet. 



Als ik al had geweten dat je er een dubbeltje voor kon krijgen, had ik ze toch niet gepakt. Want ik denk dat ik daarvoor te ‘schijterig’ was. Ze hadden iets fascinerends, maar tegelijk ook iets griezeligs. 
Kort na het bericht van Wieb over de padden, had ik een droom waarin deze beestjes voorkwamen. 




Ik droomde dat ik boven het ‘putje’ naast het muurtje op mijn knieën net als toen gefascineerd naar het gekrioel van de padden aan het kijken was. Plotseling waren ze ineens blauw van kleur en geringer in aantal en één had zelfs een derde oog. 



Mysterieus dus, niet vreemd, omdat ik ze altijd al mysteries had gevonden. En nu werd het in mijn droom zelfs doorgetrokken naar het spirituele.

En dat zou wel eens te maken kunnen hebben met mijn ervaringen op Bali. 
We spreken in ons land wel eens over ons kikkerlandje, maar op Bali is het één en al kikker. Ze zijn er in de rijstvelden en in de prachtige tuinen. Ik heb wel eens meegemaakt dat toen ik een poort doorging van een behuizing, dat ik welkom werd geheten door een kikker, die vervolgens vrolijk voor me uit sprong om me te begeleiden en de weg te wijzen.
Maar de meest bijzondere ervaring met een kikker was in een paleis ergens in het westen van Bali. We werden ontvangen door de koninklijke familie en we mochten er overnachten. Daar hadden ze speciale kamers voor, voor gasten. Tot onze grote verrassing hadden we notoire voorgangers als Mick Jagger, David Bowie en de koninklijke families van Zweden en Jordanië. 
Als bewijs van hun bezoeken hingen de vergeelde ingelijste foto’s aan de wanden van een paviljoen te pronken.


Waar wij inmiddels, na er kind aan huis te zijn geworden, ook hangen middels een schilderij van ons, gemaakt door de prins, die tevens de artiest van de familie is.





Ook Pim Fortuyn was er geweest (in 2002). Trots liet de prins ons het Gouden Gastenboek zien met zijn foto en dankbetuiging.
Maar het het meest verrassende was de kamer zelf. Een kamer vol art deco. Spiegeltjes, meubilair, schilderingen aan de muur. Het kon niet op. En donker was het er. Mysterieus donker. Het enige licht kwam door een open venster met vaal witte vitrage en donker doek, waarachter zich de douche en toilet bevonden.


Illustratie eerste verhaal van de 'Dream or Reality' serie
Ook die badkamer was geheel in art deco. 


Tegeltjes aan de wanden en op de vloer in alle soorten, maten en kleuren. Overwoekerd door welig groen, de tuin was zelfs in de badkamer aanwezig. 
Opvallend: het kikkermotief.

Ja en dan, enigszins bijgekomen van al dat schoons in deze museum badkamer als ‘top of the bill’ het ‘vijvertje’ in een stenen kom, precies naast de wc pot, slechts enkele centimeters ervan verwijderd, waarin zich, echt waar, heuse kikkertjes bevonden. Die uiteraard zich af en toe een uitstapje gunden. Soms zaten ze op de wc bril en sprongen ze snel weg zodra één van ons de ruimte betrad. 



En zo zat er diezelfde eerste nacht één op de rand van dat enige venster kwaak geluiden te maken. 
Ik was er wakker van geworden en vond het onmiddellijk geweldig. 


Hij was vanaf dat moment mijn vriend.
Die ervaring was voor mij nadien aanleiding een verhalen serie te gaan schrijven onder de noemer: ‘Dream or Reality.’ 
In die verhalen hebben mijn vriendin Fifi en ik gesprekken met de kikker, die ik Tu Kodok (Indonesisch voor kikker) heb gedoopt. Ik verzon er een gekko bij: Tu Tokeh.

Ik heb in de loop van de jaren meer dan veertig verhalen geschreven. In het Engels. Wat verhaaltrant betreft helemaal Balinees. 
Geïnspireerd op de dierenverhalen van Tantri (een Balinese prinses. die in de nacht verhalen vertelde) en de verhalen van de 1001 nacht, waartoe de entourage van de kamer alle aanleiding toe gaf (met heus hemelbed).


Illustratie 'Dream or Reality' 
In mijn verhalen kon ik door onze twee dierenvrienden dingen laten zeggen die ik van Balinese mensen had gehoord. Omdat het waarheidsgehalte in die regio altijd moeilijk te peilen is, was ik op die manier gevrijwaard van kritiek, want ik kon die beestjes alles laten zeggen.
De verhalen werden gepubliceerd (ik maakte er ook altijd een illustratie bij door middel van een compilatie van verschillende foto's) in een magazine dat in Ubud maandelijks verscheen, speciaal voor toeristen. Maar ook de Balinezen lazen de verhalen en werden door hen ook zeer gewaardeerd. En dus werd ik er op straat wel eens op aangesproken. En dan riepen ze heel enthousiast: ‘Tu Kodok’! Alsof ik Tu Kodok in menselijke gedaante was. Voor Balinezen geen vreemde gedachtengang.


Er is zelfs een voorstelling waarin kikkers de hoofdrol spelen. Er wordt een geluid bij gemaakt door middel van een instrument dat men daar de 'genggong' noemt. Een soort mondharp. Het bootst met zijn monotone geluid heel aardig het gekwaak van de kikkers na.

Van Baarnse padden tot Balinese kikkers. 
Het kan verkeren.



Hans Smeekes





















Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter


maandag 16 oktober 2017

Nieuwe griffels, schone leien

door Cees Roodnat


Waldheim in oude glorie (Coll. Groenegraf.nl)
Oude leegstaande schoolgebouwen roepen krachtige, soms gemengde gevoelens op. Ze confronteren ons met een ingrijpende periode in ons leven, die we ons met afschuw of diepe vreugde herinneren. Al naar gelang onze ervaringen en gevoelens inzake vriendschap of eenzaamheid, in- of uitsluiting, falen of slagen, braaf of onuitstaanbaar gedrag, verliefd raken of aan de dijk gezet worden, saaiheid en sleur in het kwadraat beleven of alle dagen feest. Veel van dit soort dingen zijn nu (Wat jammer nou of God zij geprezen) onherhaalbaar en onherroepelijk Voltooid Verleden Tijd. 

Reünisten voor hun oude school. (Foto: Roeland de Bruyn)
Villa Waldheim, rijp voor de sloop. (Coll. Groenegraf.nl)
Het oude schoolgebouw van de Nieuwe Baarnsche School aan de Smutslaan ontving 18 augustus j.l. voor de laatste maal haar oud-leerlingen. Deze maand wordt hun oude school gesloopt, d.w.z. deels verbouwd tot villa, de rest gaat plat. Wat blijft zijn herinneringen en foto’s, films of geluidsopnamen. Ik moest (dat kan niet toevallig zijn) terugdenken aan de tijd dat het eerste schoolgebouw van Het Baarnsch Lyceum (hoek Vondellaan/Stationsweg bij de spoorwegovergang) jaren leeg stond. Een imposant bakstenen gebouw, villa Waldheim geheten, dat helemaal niet als school was gebouwd maar als “ééngezinswoning” (kom daar nou eens om) voor Isaac Eduard Teixera de Mattos, een steenrijke Amsterdamse bankier, die er in 1882 al weer uittrok. Prima pand om er vanaf 1919 een lyceum in te beginnen en het na 50 jaar, rijp voor de sloop, weer achter te laten om een nieuw leven te beginnen aan de Torenlaan.

Oude lege schoolgebouwen, vooral als ze dichtgespijkerd en met een hek omgeven zijn, roepen ook nog andere gevoelens op, in ieder geval bij mij. Als jong docent aan de Jelburg kwam ik in 1969 op het roekeloze idee om met een groepje studenten het gebouw via een gat in het hek en wat loszittende planken binnen te dringen om er een spookspel op te voeren. Eenmaal binnen gingen we alle verdiepingen in het aardedonker, gewapend met enkele zaklantaarns, voetje voor voetje te lijf. Af en toe klonk een gesmoorde kreet als één van ons tegen iets of iemand aanbotste, bijna door ontbrekende traptreden omlaag stortte of ‘het spook’ ontmoette. Het was een bloedstollende, onverantwoorde maar daardoor onvergetelijke ervaring. Nog dat zelfde jaar lag ons spookhuis in delen ontleed voor elk wat wils te koop op het terrein van sloper de Ruiter aan de Zandvoortweg.

Het waren de jaren dat veel jonggehuwden hun interieur voorzagen van een pindakaaskleurig plafond, de profieldeuren uit de jaren dertig weer onder hun hoes van hardboard vandaan toverden of in voor- of achterkamer een verhoogde vloer of leefkuil aanbrachten. Trendgevoelig maar arm als wij toen waren, kocht ik bij de sloper voor een haalbare prijs een aantal vloerdelen op, waar generaties lyceïsten in momenten van verveling hun initialen in hadden aangebracht. Onze kinderen hebben er in hun eerste levensjaren vele uren op door gebracht met hun hijskraan of poppenwagentje. Ze zaten al jong op het lyceum als het ware.

Nu woonplek van Woongroep voor Ouderen Baarn (WOB) (Coll. Groenegraf.nl)


Vroeger ging een school wel honderdvijftig jaar mee. Je moeder en je opa zaten er ook al op en je hoopte dat één van jouw kinderen die traditie later zou voortzetten. Maar steeds vaker zijn schoolverlaters ook dorpverlaters; scholen worden op basis van andere noren onherkenbaar aangepast of vervangen, vaak op een andere plek. De leerlingen van morgen worden straks nog ouder dan de scholen die ze zullen bezoeken. Af en toe, maar gelukkig steeds vaker, krijgen oude schoolgebouwen een herbestemming. Bijvoorbeeld als huisvesting van een woongroep voor ouderen (Julianaschool aan de Eemnesserweg). Het lot van de KWS aan de Dalweg, de Amalia-Astro aan de Parkstraat of de Aloysius aan de Kerkstraat ligt nu nog in nevelen. Ik gun ze van harte een tweede leven. Maar ja, oude schoolgebouwen zijn maar zelden blijvertjes.Alleen saaie lessen zijn dat; die blijven tot in eeuwigheid.

Geraadpleegd
Ton van den Oudenalder, Baerne, 36e jrg, nr.4-december 2012


Cees Roodnat













Dit verhaal verscheen op maandag 16 oktober 2017 in de Baarnsche Courant  in de rubriek

  ’Vandaag is morgen alweer gisteren (bruggetjes naar vroeger)’

Deze rubriek is een samenwerking tussen de Historische Kring Baerne en Groenegraf.nl    






Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

vrijdag 13 oktober 2017

De Herinnering Blijft: De School- en Werktuinen

bij RTV Baarn


De School-en Werktuinen , zoals het vroeger heette, hebben een lange geschiedenis. Want al in 1924 werd door mevrouw Poelman en Carel Werner de Commissie voor School-en Werktuinen opgericht. De eerste tuintjes waren aan de Kerkstraat, achter het Zusterhuis. De klassen 5 en 6 van de Baarnse  basisscholen konden hier leren hun eigen groenten en bloemen te verbouwen.
Volgens de notulen van de commissie leerden ze zo “ andermans goed te respecteren en te begrijpen hoeveel zorg, moeite en ijver verbonden zijn aan het winnen van gezonde bodemproducten en oog te krijgen voor de natuur.” De tuintjes zijn er na zoveel jaren, net als de enthousiaste kinderen, nog steeds.



Carel Werner
Mevrouw Poelman had het plan om kinderen, in tuintjes, hun eigen groenten en bloemen te laten verbouwen. Ze riep daarvoor de hulp in van Carel Werner. Hij was op dat moment werkzaam in het Cantonspark, maar zegde zijn baan op om als vrijwilliger bij de School-en Wertktuinen aan de slag te gaan. Er werd een locatie toegewezen aan de Kerkstraat, achter het Zusterhuis waar leerlingen uit klas 5 en 6 een tuintje konden krijgen. Het kleinste en goedkoopste tuintje kostte toen 0,10 cent.
Eric van der Ent vertelt in dit programma over de begintijd van deze tuintjes en de verhuizing naar de Geerenweg. Eerst t.o. De Pieter de Hooghlaan, later werd er verhuisd naar de huidige locatie.


Prinses Margriet bij School- en Werktuinen
De Commissie School-en Werktuinen werd in 1959 een stichting en beheerde 270 tuintjes, Op foto's is de zien hoe er niet alleen werd gewerkt, maar ook dat er elk jaar een fantastisch bloemencorso werd gehouden. Met versierde karren en fietsen trokken kinderen  en begeleiders door Baarn.
Met Paleis Soestdijk was er een warm contact. Er werden bloemen uit de schooltuintjes aangeboden en met een prachtig versierde praalwagen werd tijdens het defilé langs het Paleis gereden.
Prinses Margriet was ook één van de enthousiaste kinderen die een tuintje had.








Piet Korver en Paul Smet worden geïnterviewd door Ans van Egdom
De Stichting School-en Werktuinen wordt in 2006 het Natuur-en Milieu Centrum. De voorlichting aan schoolkinderen over de natuur wordt uitgebreid.
Piet Korver was lange tijd beheerder en vertelt over de tijd dat hij zelf een tuintje had en hoe hij de veranderingen meemaakte. Natuureducatie gaat een steeds grotere plaats innemen en de naam wordt : De Groene Inval.
Paul Smet vertelt hoe het nu bij de schooltuintjes is. Er is onderschools tuinieren, ouderen zijn actief bij de Groene Inval, er is een kas , een Milieutuin en natuurlijk zijn er volop plannen voor de toekomst.

Maar toch is er veel hetzelfde gebleven. De plantjes op school worden nog uitgereikt, de meetlatten en zaaibakjes zijn er nog en niet de vergeten het enthousiasme van de kinderen.


Deze aflevering van “De Herinnering Blijft” is gemaakt door: Jan Andries Smit, Paul van de Laan, Bob van Delft, Eric van der Ent en Ans van Egdom en wordt  uitgezonden vanaf zaterdag 14 oktober.

De uitzendingen van RTV Baarn zijn te zien via het digitale pakket van Ziggo op kanaal 42 of via de stream op www.rtvbaarn.nlYouTube en Facebook. 

Ook via Xs4all en Telfort met de witte afstandsbediening op kanaal 626 ; en via XMS, Edutel, Fiber.nl, Stipte, Lybrandt en Telfort met de zwarte afstandsbediening op kanaal 2125 en Vodafone op kanaal 736.

woensdag 11 oktober 2017

Zeer zeldzame nachtvlinder ontdekt in Baarn


maandag 6 juli 2015

Afgelopen weekend kwam er een spectaculaire melding via Twitter @vlinderNL binnen. Het ging om een mooie, grote en zeer opvallende nachtvlinder, de kersenspinner. Deze is slechts een paar keer in Nederland gezien waarvan de laatste 15 jaar helemaal niet meer.

de zeldzame vlinder
Omdat het mooi weer leek te worden hadden Remco Vos en Violet Middelman van de Vlinderwerkgroep Eemland, een weekje vrij genomen. Het werd een week met tropische temperaturen en heerlijk zwoele avonden en nachten, perfect nachtvlinderweer dus. Op verschillende locaties in Baarn en Soest lokten ze nachtvlinders met laken en licht.

Zo’n 250 soorten kwamen langs. Elke avond was anders, met wisselende resultaten. Vrijdag 26 juni en woensdag 1 juli waren echte topavonden, ze stopten toen pas om 3.30 uur en zagen zeker 150 soorten. Donderdag 2 juli viel door hevig onweer en fikse regenbuien in het water. Vrijdag 3 juli bezochten ze een plek in Baarn. Het was wederom een tropische dag geweest, en de temperatuur kwam ook ’s nachts niet onder de 22 graden.



Het beloofde weer een spectaculaire avond met veel soorten te gaan worden, maar eigenlijk viel het een beetje tegen. Het bleef lang rustig op het laken, pas na middernacht kwam er wat meer actie in de tent. Violet: “Er kwam iets aangevlogen, oranje van kleur. Ik dacht misschien een oranje iepentakvlinder of zo. De vlinder ging echter niet op het laken zitten maar verdween ergens in het gras. Remco vond hem terug en toen de vlinder stil zat konden we hem goed bekijken. Toen we de boeken er op nasloegen kon het niets anders zijn dan kersenspinner”. De kersenspinner is een bijzonderheid in Nederland. Vlindernet meldt: 'Een zeer zeldzame soort waarvan verspreid over het land slechts enkele waarnemingen bekend zijn. De laatste waarneming dateert van 2000 uit Gelderland'. Deze schoonheid vliegt nu ergens in Baarn rond. Hopelijk treft hij een mooi vrouwtje, want waar er 1 kersenspinner is, zouden er toch ook meer kunnen zijn?
Geplaatst door L.J.A.Bakker
http://www.grijsvuur.nl
Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter  

Kom in actie en deel ook uw Baarnse herinneringen op Groenegraf.nl



zaterdag 7 oktober 2017

Wie, wat waar: Een foto van Adriaan Boer, Laanstraat Baarn


Speurder, de speurhond van Groenegraf.nl
Vandaag is een nieuwe uitzending in de rubriek Wie, Wat, Waar? bij RTV Baarn gestart. De rubriek is een samenwerking met Stichting Groenegraf.nl. U kent inmiddels onze speurhond "Speurneus". Tijdens de uitzending van de rubriek Wie, Wat, Waar? graaft Speurneus telkens een foto van Groengraf.nl op. Wij hopen dan dat de kijkers van RTV Baarn en de volgers van Groenegraf.nl de vragen die we hebben over de foto kunnen beantwoorden.









Dit is een prachtige foto gemaakt door Adriaan Boer, een Baarnse fotograaf die begin vorige eeuw actief was in Baarn.
Achterop de foto staat vermeld "Laanstraat". 
Ondanks dat de straat vermeld staat op de foto weten we niet welk pand hier gefotografeerd is. Wie kan ons helpen? Bestaat dit pand nog steeds? Welke winkels waren hier gevestigd?

Wat we precies willen weten leest u op onze site via deze link, of bekijkt u op RTV Baarn. De uitzending blijft ook te zien op onze site via deze link. Op die plek kunt u gelijk ook uw reacties plaatsen.

We zijn heel erg benieuwd of u ons kunt helpen!





De uitzendingen van RTV Baarn zijn te zien via het digitale pakket van Ziggo op kanaal 42 of via de stream op www.rtvbaarn.nlYouTube en Facebook

Ook via Xs4all en Telfort met de witte afstandsbediening op kanaal 626 en via XMS, Edutel, Fiber.nl, Stipte, Lybrandt en Telfort met de zwarte afstandsbediening op kanaal 2125.

Op onze site is deze rubriek te volgen via www.groengraf.nl/wiewatwaar

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Geïnspireerd geraakt door onze oud Baarn-verhalen?
Kom in actie en deel ook uw herinneringen op Groenegraf.nl.