Geheugenvanbaarn.nl

6.12.25

Vernieuwde website met de verhalen van Baarnaars en Barinezen.

Klik HIER om oude en nieuwe verhalen te te lezen op: https://www.geheugenvanbaarn.nl/lezen

De website Groenegraf.nl of Geheugenvanbaarn.nl bestaat al sinds 2005 en is ontwikkeld door de lokale geschiedschrijver Eric van der Ent. Eric bracht jarenlang Baarnse families in kaart bracht, verzamelde historische informatie en foto’s en digitaliseerde deze. Hij schreef verhalen en plaatste die in de Baarnsche Courant en hij gaf een fors aantal boeken uit met verhalen van Baarn. Met tomeloos enthousiasme hield Eric de Baarnse geschiedenis levend.

En dan stopt plotseling op zaterdag 11 november 2023 met het overlijden van Eric alles. Zijn echtgenote en kinderen en de vrijwilligers, werkzaam onder de vlag van de door Eric opgerichte stichting Groengraf.nl kijken vertwijfeld naar de schitterende verzameling die Eric heeft opgebouwd. Hoe nu verder?

Eric had een zeer fraaie website gebouwd met bijzondere mogelijkheden om de verhalen van Baarnaars en Barinezen te kunnen vertellen. Op de website worden persoonsverhalen opgebouwd met gegevens uit meerdere bronnen. Een soort eerste vorm van Kunstmatige Intelligentie. Eric was in 2005 zijn tijd al ver vooruit! Maar helaas, geen documentie , geen handleiding, geen informatie over hoe dit alles technisch in elkaar was gezet.

Met behulp van vrijwilligers van de Historische Kring Baerne werd een plan opgesteld om deze waardevolle collectie onder te brengen maar vooral bereikbaar te houden voor het brede publiek. Een nieuw bestuur van de Stichting Groenegraf.nl trad aan en daarna begon het uiteenrafelen van de website. Welke bestanden worden geraadpleegd, hoe worden deze bestanden onderhouden, hoe wordt het verhaal opgebouwd, welke provider, welke taal, legio vragen dienden zich aan. Enkele IT vrijwilligers van de Historische Kring Baerne hebben maanden gezocht en zijn vervolgens aan de slag gegaan om het geheel weer op te bouwen.

Met trots kan de Stichting Groenegraf.nl melden dat de vernieuwde website op 26 november 2025 live is gegaan. Als de gebruikers nu op bezoek gaan bij www.geheugenvanbaarn.nl komen ze op de vernieuwde site met de bekende functies. Deze site is nu gedocumenteerd, kan weer onderhouden worden en dus blijft de waardevolle verzameling ook voor de toekomst beschikbaar voor het brede publiek.

De website wordt goed bezocht door de inwoners van Baarn maar ook belangstellenden voor de Baarnse geschiedenis van buiten Baarn, zowel binnen als buiten Nederland, weten de weg naar de website te vinden. Dat blijkt ook uit de vele donaties die de Stichting mag ontvangen.

Vrijwilligers van het eerste uur, zoals John Kappers, Karla Roskamp en Leen Bakker blijven de verzameling van Eric uitbreiden en beschikbaar houden. Natuurlijk zijn zij ook op zoek naar nieuwe vrijwilligers die een steentje kunnen bijdragen, bijvoorbeeld door het schrijven van verhalen of het uitvoeren van onderzoeken naar de Baarnse geschiedenis. Ook vrijwilligers met IT kennis en ervaring zijn nodig om de website nog verder uit te breiden en de fraaie collectie Baarns erfgoed aan het publiek te kunnen presenteren.

Baarn, 26 november 2025

Verdere informatie bij:

Leen Bakker, bakker.groenegraf@gmail.com

John Boers, johnboers96@gmail.com, tel: 06 83622391

De Groenegraf vrijwilligers

Leen Bakker - voorzitterr
Karla Roskamp - secretaris
John Boers - penningmeester
John Kappers

De IT Vrijwilligers

Arthur Bouland
Ben de Moel
Gert Jan van der Burg
Jesse Vanderwees
Steven Sijmonsbergen

www.geheugenvanbaarn.nl

Het groene graf is een bijnaam voor één van de mooiste plaatsen in het Eemland: Baarn.

Groen, omdat er ten zuiden van Baarn prachtige bossen liggen en ten noorden van Baarn uitgestrekte polders. Graf, omdat het vanouds een plaats is waar de rijke Amsterdammers heentrokken om te rentenieren en hun laatste levensdagen te slijten.

Na de aanleg van de spoorweg van Amsterdam richting Amersfoort en later door naar Zutphen lieten de welgestelde Amsterdammers in Baarn hun zomerhuizen bouwen. 's Winters werken in Amsterdam en 's zomers vertoeven in het mooie Baarn. De spoorlijn maakte dat mogelijk.

Vaak gingen deze Amsterdammers in de laatste periode van hun leven definitief in Baarn wonen en vonden zo ook hun laatste rustplaats in Baarn. Daarom groene graf.

21.11.19

Tradities in Baarn: van ’Lichtjesavond’ tot Kerststallenroute ’De Weg van het Licht’

door Ed Vermeulen

Lichtjesavond in De Ark (Foto: Martijn Merkens)

Traditie: het overdragen van persoon op persoon en van generatie op generatie van cultuurgoederen, overlevering en hetgeen dat wordt overgeleverd, een van oudsher bestaand gebruik en het handelen volgens overgeleverde gebruiken.

Deftige omschrijving van zaken die in ons leven een belangrijke rol spelen of speelden. Soms denk ik wel eens dat het leven uit louter tradities bestaat en misschien is dat ook wel zo. De beleving zal van persoon tot persoon verschillen en kan, afhankelijk van hoe u in het leven staat, sterk wisselend zijn of, ook niet onbelangrijk, waar en bij wie ooit uw wieg heeft gestaan. Sommige tradities gingen, ingehaald door de tijd, verloren zoals het defilé bij Paleis Soestdijk en de muzikale Kerstnachtroute van het Leger des Heils. Er ontstonden ook nieuwe: waaronder ’Lichtjesavond’ en de kerststallenroute ’De Weg van het licht’, beiden inmiddels resp. voor de vijftiende en vierentwintigste keer vaste waarden in het Baarnse leven en tegelijkertijd lichtpunten in de donkerste maanden van het jaar.

Lichtjesavond

Deze bijzondere avond welke inmiddels op donderdag 7 november 2019 werd gehouden bood opnieuw de gelegenheid om op meerdere plekken waaronder De Ark in de Reigerstraat en De Nieuwe Algemene Begraafplaats aan de Wijkamplaan, onze dierbare overledenen te herdenken: op een waardige wijze omlijst door muziek, gedichten en een korte overdenking en gevolgd door het noemen van de namen en het aansteken van een kaarsje. Een avond welke door velen benoemd is als een van de indrukwekkendste en mooiste avonden van het jaar.

De Weg van het Licht, van alle tijden

Met Kerstmis vieren christenen over de gehele wereld de geboorte van Jezus welke volgens overlevering plaatsvond in een stal in Bethlehem nu ruim tweeduizend jaar geleden. De basis van de Europese kerststallentraditie werd gelegd door de heilige Franciscus van Assisi in het jaar 1223 bij het Italiaanse stadje Greccio en begon met het uitbeelden van een levende kerststal.

Geloof, hoop en liefde

Kerststal met een knipoog

Vervolgens vormde in 1994 een grote kerststal op een plein in het stadje Malmédy in de Belgische Ardennen de inspiratie tot het realiseren van de Baarnse kerststallenroute in het oude deel van ons dorp: kleurrijk vastgelegd geheel onder de naam ’De Weg van Licht’. Vanaf woensdag 18 december 2019 tot en met zondag 5 januari 2020 staan in ruim honderdzestig tuinen tot elf uur ‘s avonds verlichte kerststallen en andere kersttaferelen opgesteld. De verscheidenheid is groot: veel traditionele, maar ook meer eigentijdse modern gestileerde stallen, maar ook stallen ’met een knipoog’ en wandkleden.

Op 1e Kerstdag (woensdag 25 december) kunt u om 15.30 in de Nicolaaskerk (Kerkstraat) het traditionele ’kindjewiegen’ bijwonen.

De weg van het licht

Ook buiten de ’officiële’ route staan in een groot aantal tuinen kerststallen opgesteld De route begint aan de Faas Eliaslaan, loopt vervolgens langs de Heilige Nicolaaskerk, Kerkstraat, om via Dalweg en Eemnesserweg naar Hoog Baarn te gaan. In totaal een ongeveer vier kilometer lange wandeling door winters Baarn. Daarbij biedt de Kerststallenroute aan (groot) ouders de unieke mogelijkheid om de oorsprong van het Kerstverhaal aan hun (klein) kinderen te verklaren. Uw schrijver loopt deze route sinds het begin, 1994, waarbij de eerlijkheid hem gebiedt te stellen dat zijn weg van zijn eigen warme stal naar het dorp hem langs een stuk van de route voert.

Kerststal Villa Elias, Faas Eliaslaan (Foto: Nancy Nieuwenhuis)

Zo wijd de wereld strekt: een kleine geschiedenis

Caganer Catalan: ’t Poeperdje

Wereldwijd vind u stallen in allerlei stijlen van Griekenland tot Ierland en van Finland tot Spanje, maar ook door geheel Zuid Amerika. Zo ook de kerststal in zeemanshuis ’Stella Maris’ in Buenos Aires waar ik in mijn jaren op zee wel eens aanlegde. Met hierbij de bekentenis in die jaren meer oog te hebben voor de Maria achter de bar dan die in de stal. Bijzonder is ook dat in Spanje in de regio Catalonië rond Barcelona een specifieke traditie in ere wordt gehouden: de Caganer Catalan, het Poeperdje, een man op zijn hurken die aan het poepen is! Een sterk ontwikkeld historisch besef van afscheiding, nog immer aanwezig! Deze figuur is over het algemeen aan de achterkant van de kerststal verstopt. Zijn behoefte wordt gezien als het symbool van de vruchtbaarheid der aarde, ontstaan in de 18e eeuw. Ook in de Baarnse kerststallenroute heeft de Caganer een plekje gekregen: aan u de taak om hem te vinden!

Ten slotte

Welke weg u ook bewandelt in uw leven: ’het pad der rechtvaardigen dat is als de morgenglans’ of uw eigen ’boulevard of broken dreams’ u wandelt in de zekerheid dat ’Lichtjesavond’ en de ’Weg van het Licht’ licht en mogelijk ook troost brengen in donkere dagen en dat beiden zijn opgenomen in de eregalerij van Baarnse tradities.

Met dank aan:
Jacqueline van den Eshof-Ansinger (Kerststallenroute)
Annelies van Pijpen en medewerkers (Lichtjesavond)

In de duisternis verlichten deze kaarsen uw pad (Foto: Martijn Merkens)

Ed Vermeulen (1942)

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Bent u geïnspireerd geraakt door dit oud-Baarn verhaal en wilt u zelf eens wat

schrijven voor onze website? Stuur uw verhaal dan

per email aan groenegraf.baarn@gmail.com

8.11.19

Rusthoek een echt Baarns huis

In 1771 kocht Hendrik Rietveld een stuk grond in Baarn en liet daarop het landhuis “Zeezicht” bouwen. Pas later kreeg het de naam “Zeerust”. Een eeuw later veranderde nieuwe eigenaren de naam in “Rusthoek”.

Rusthoek is gebouwd in 1905 op de plaats van een oudere voorganger Zeerust. De villa werd ontworpen door de architecten Th. G. Schill en D.H. Haverkamp die tijdens de bezetting enkele malen door Seyss Inquart betrokken werd. Het huis in neobarokstijl is deels geïnspireerd op de Duitse barok en heeft in het interieur elementen in neo-Lodewijkstijl.

Villa Rusthoek

De aan de J.F. Kennedylaan gelegen villa is opgetrokken op een rechthoekige plattegrond en telt boven een natuurstenen plint twee bouwlagen onder een mansardedak met de nok evenwijdig aan de weg. De gevels worden gesierd door geprofileerde dakgoten. De vensters worden bekroond door natuurstenen sluitstenen. In het midden bevindt zich op het dak een achthoekige, met glas dichtgezette lantaarn. Hierin bevindt zich een uurwerk, gefabriceerd door de firma Eijsbouts, en genummerd 227. De lantaarn wordt bekroond door een koperen dak met windvaan. De voorgevel of zuidgevel wordt gekenmerkt door een natuurstenen middenpartij van drie vensterassen voorzien van een acolladevormige bekroning. Hierin is een ovaal venster gezet.

Tegen de eerste bouwlaag is een natuurstenen serre geplaatst die tevens dienst doet als balkon. Terzijde van het natuurstenen middendeel bevinden zich twee vensterassen. De gevel wordt beëindigd door hoekrisalieten. Deze zijn aan beide zijden voorzien van bakstenen hoeklisenen waartussen in de eerste bouwlaag een drielichtsvenster is gezet. De tweede bouwlaag is geaccentueerd door een natuurstenen balkon met balkondeuren in een natuurstenen classicistische omlijsting. De top doorbreekt de gootlijst en heeft een tweelichtsvenster in een natuursteen. De top is afgewerkt met natuurstenen krulwerk en een cartouche. Tussen de hoekrisalieten ligt een verhoogd terras met een balustrade. De rechterzijgevel bevat de hoofdentree. Deze bestaat uit een deur met zijlichten en een halfrond bovenlicht. De natuurstenen omlijsting van de ingang bestaat uit pilasters, een kroonlijst en een imitatie-balkon. Hierboven bevindt zich een groot venster met glas-in-lood in een natuurstenen omlijsting ter verlichting van het trappenhuis voor de bedienden. In de eerste bouwlaag bevindt zich voorts nog een paar openslaande deuren en de eerste steen. Deze heeft de tekst:`Gedenksteen geplaatst op 10 juni 1905 door Johannes del Baere.' In de tweede bouwlaag bevinden zich voorts twee T-vensters. Het dakschild wordt doorbroken door drie dakkapellen.

Tegen de linkerzijgevel is een aanbouw van één bouwlaag gezet. De gevel is wat het overige betreft regelmatig ingedeeld met openslaande deuren in de eerste bouwlaag en vensters in de tweede bouwlaag. Tegen de achtergevel is een recente aanbouw van één bouwlaag gezet die buiten de bescherming valt. De gevel heeft hoekrisalieten. Rechts van het midden bevindt zich een groot venster ten behoeve van het trappenhuis. Voor het overige zijn de gevels regelmatig ingedeeld met vensters. De hoekrisalieten bevatten drielichtsvensters met bovenlichten, het middendeel T-vensters en een rondboogvormige voormalige achteringang. De plattegrondindeling bestaat uit twee kruislings geplaatste gangen met kamers in de hoeken.

De gangen hebben marmeren vloeren en stucwerk. De trap heeft gesneden houten leuningen en voluutbalusters. Het trappenhuisvenster, een venster op de eerste verdieping en een aantal deuren zijn voorzien van glas-in-lood. De bordestrap heeft een in neo-Lodewijkstijl uitgevoerde leuning. De voormalige eetkamer en de biljardkamer bezitten de oorspronkelijke houten lambrizering. Waardering complexonderdeel 1 De villa is van architectuurhistorische waarde vanwege het bouwtype, de bouwstijl en de bijzondere detailleringen in zowel exterieur als interieur.

(bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

geplaatst door L.J.A.Bakker

http://www.grijsvuur.nl

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

3.11.19

Tegel expositie bij de HKB, van tegelwijsheid naar tegelfantasie

door Ed Vermeulen

De magie van Portugal
(Foto: Ed Vermeulen)

Waar denkt u aan bij het horen of lezen van het woord tegels? Aan uw groen uitgeslagen en bemoste tuinterras, losliggende en door boomwortels omhoog gedrukte stoeptegels of aan uw gladde betegelde badkamer, waar het doucheschuim u het rechtop staan bijna onmogelijk maakt?

Of denkt u aan de prachtige tegeltableaus in Portugal, gezien tijdens uw vakantie aldaar? Of de tegels in de schouw van de boerderij van uw overgrootouders (alleen van toepassing indien uw overgrootouders inderdaad op een boerderij woonden)

Lenteleven (getekend door Hans Smeekes , uit ’Baarn, daar waar ik geboren ben’, uitgave Groenegraf.nl)

Groter is misschien de kans dat u zich de tegeltableaus in de voormalige en sinds lang afgebroken kleuterschool Lenteleven en de door grafisch topkunstenaar Maurits Escher gemaakte tegels voor de pilaren in Het Baarnsch Lyceum herinnert. Kort en goed: ’tegels zijn er in allerlei soorten en maten’. Daarom is het goed te weten dat de huidige tentoonstelling van de Historische Kring Baerne gaat over deze en andere tegels:

HKB voor het getegelde verleden!

Een tegeltjes wijsheid waard om op een tegel gezet te worden!

De tentoonstelling (vrij en gratis toegankelijk) is nog tot 8 januari 2020 te bezichtigen, maar uw schrijver raadt u aan om uw bezoek niet tot het laatste moment uit te stellen en ruim voor Kerst al langs te komen. Waar? Oudheidkamer (onder de Bibliotheek) in de Hoofdstraat. Openingstijden: woensdag 14-16u. en zaterdag 11-13u.

U bent van harte welkom! Maar dat wist u natuurlijk al.

Ed’s tegeltip: het kleurrijke Conimextableau

Conimextableau (Coll. HKB)

Getegelde fantasie: Of Baarn ooit weer aan zee komt te liggen, ligt in de nevelen van de toekomst verborgen. Met het stijgen van de zeespiegel weet je het immers nooit. Waar ooit de bark Baarn (groenegraf.nl/bark), volgeladen met producten uit het voormalige Nederlands Indië, afmeerde vindt nu de Stoomboot van Sinterklaas een veilige haven.

Hoe het ook zij: De HKB voor het betere tegelwerk!

De tekst van dit verhaal is een uiterst vrije interpretatie van de door de HKB uitgegeven officiële aankondiging van de Expositie.

Ed Vermeulen (1942)

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Bent u geïnspireerd geraakt door dit oud-Baarn verhaal en wilt u zelf eens wat

schrijven voor onze website? Stuur uw verhaal dan

per email aan groenegraf.baarn@gmail.com

1.11.19

(26) Bruine plaatjes uit Baarn

Regelmatig kom ik losse foto's en andere afbeeldingen van Baarn tegen. Nu weer een kleine verzameling plaatjes genomen in de omgeving van het Station van Baarn.