Nieuwe griffels, schone leien

door Cees Roodnat

Waldheim in oude glorie (Coll. Groenegraf.nl)

Oude leegstaande schoolgebouwen roepen krachtige, soms gemengde gevoelens op. Ze confronteren ons met een ingrijpende periode in ons leven, die we ons met afschuw of diepe vreugde herinneren. Al naar gelang onze ervaringen en gevoelens inzake vriendschap of eenzaamheid, in- of uitsluiting, falen of slagen, braaf of onuitstaanbaar gedrag, verliefd raken of aan de dijk gezet worden, saaiheid en sleur in het kwadraat beleven of alle dagen feest. Veel van dit soort dingen zijn nu (Wat jammer nou of God zij geprezen) onherhaalbaar en onherroepelijk Voltooid Verleden Tijd. 

Reünisten voor hun oude school. (Foto: Roeland de Bruyn)

Villa Waldheim, rijp voor de sloop. (Coll. Groenegraf.nl)

Het oude schoolgebouw van de Nieuwe Baarnsche School aan de Smutslaan ontving 18 augustus j.l. voor de laatste maal haar oud-leerlingen. Deze maand wordt hun oude school gesloopt, d.w.z. deels verbouwd tot villa, de rest gaat plat. Wat blijft zijn herinneringen en foto’s, films of geluidsopnamen. Ik moest (dat kan niet toevallig zijn) terugdenken aan de tijd dat het eerste schoolgebouw van Het Baarnsch Lyceum (hoek Vondellaan/Stationsweg bij de spoorwegovergang) jaren leeg stond. Een imposant bakstenen gebouw, villa Waldheim geheten, dat helemaal niet als school was gebouwd maar als “ééngezinswoning” (kom daar nou eens om) voor Isaac Eduard Teixera de Mattos, een steenrijke Amsterdamse bankier, die er in 1882 al weer uittrok. Prima pand om er vanaf 1919 een lyceum in te beginnen en het na 50 jaar, rijp voor de sloop, weer achter te laten om een nieuw leven te beginnen aan de Torenlaan.

Oude lege schoolgebouwen, vooral als ze dichtgespijkerd en met een hek omgeven zijn, roepen ook nog andere gevoelens op, in ieder geval bij mij. Als jong docent aan de Jelburg kwam ik in 1969 op het roekeloze idee om met een groepje studenten het gebouw via een gat in het hek en wat loszittende planken binnen te dringen om er een spookspel op te voeren. Eenmaal binnen gingen we alle verdiepingen in het aardedonker, gewapend met enkele zaklantaarns, voetje voor voetje te lijf. Af en toe klonk een gesmoorde kreet als één van ons tegen iets of iemand aanbotste, bijna door ontbrekende traptreden omlaag stortte of ‘het spook’ ontmoette. Het was een bloedstollende, onverantwoorde maar daardoor onvergetelijke ervaring. Nog dat zelfde jaar lag ons spookhuis in delen ontleed voor elk wat wils te koop op het terrein van sloper de Ruiter aan de Zandvoortweg.

Het waren de jaren dat veel jonggehuwden hun interieur voorzagen van een pindakaaskleurig plafond, de profieldeuren uit de jaren dertig weer onder hun hoes van hardboard vandaan toverden of in voor- of achterkamer een verhoogde vloer of leefkuil aanbrachten. Trendgevoelig maar arm als wij toen waren, kocht ik bij de sloper voor een haalbare prijs een aantal vloerdelen op, waar generaties lyceïsten in momenten van verveling hun initialen in hadden aangebracht. Onze kinderen hebben er in hun eerste levensjaren vele uren op door gebracht met hun hijskraan of poppenwagentje. Ze zaten al jong op het lyceum als het ware.

Nu woonplek van Woongroep voor Ouderen Baarn (WOB) (Coll. Groenegraf.nl)

Vroeger ging een school wel honderdvijftig jaar mee. Je moeder en je opa zaten er ook al op en je hoopte dat één van jouw kinderen die traditie later zou voortzetten. Maar steeds vaker zijn schoolverlaters ook dorpverlaters; scholen worden op basis van andere noren onherkenbaar aangepast of vervangen, vaak op een andere plek. De leerlingen van morgen worden straks nog ouder dan de scholen die ze zullen bezoeken. Af en toe, maar gelukkig steeds vaker, krijgen oude schoolgebouwen een herbestemming. Bijvoorbeeld als huisvesting van een woongroep voor ouderen (Julianaschool aan de Eemnesserweg). Het lot van de KWS aan de Dalweg, de Amalia-Astro aan de Parkstraat of de Aloysius aan de Kerkstraat ligt nu nog in nevelen. Ik gun ze van harte een tweede leven. Maar ja, oude schoolgebouwen zijn maar zelden blijvertjes.Alleen saaie lessen zijn dat; die blijven tot in eeuwigheid.

Geraadpleegd
Ton van den Oudenalder, Baerne, 36e jrg, nr.4-december 2012

Cees Roodnat

Dit verhaal verscheen op maandag 16 oktober 2017 in de Baarnsche Courant  in de rubriek

  ’Vandaag is morgen alweer gisteren (bruggetjes naar vroeger)’

Deze rubriek is een samenwerking tussen de Historische Kring Baerne en Groenegraf.nl    

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

De Herinnering Blijft: De School- en Werktuinen

bij RTV Baarn

De School-en Werktuinen , zoals het vroeger heette, hebben een lange geschiedenis. Want al in 1924 werd door mevrouw Poelman en Carel Werner de Commissie voor School-en Werktuinen opgericht. De eerste tuintjes waren aan de Kerkstraat, achter het Zusterhuis. De klassen 5 en 6 van de Baarnse  basisscholen konden hier leren hun eigen groenten en bloemen te verbouwen.

Volgens de notulen van de commissie leerden ze zo “ andermans goed te respecteren en te begrijpen hoeveel zorg, moeite en ijver verbonden zijn aan het winnen van gezonde bodemproducten en oog te krijgen voor de natuur.” De tuintjes zijn er na zoveel jaren, net als de enthousiaste kinderen, nog steeds.

Carel Werner

Mevrouw Poelman had het plan om kinderen, in tuintjes, hun eigen groenten en bloemen te laten verbouwen. Ze riep daarvoor de hulp in van Carel Werner. Hij was op dat moment werkzaam in het Cantonspark, maar zegde zijn baan op om als vrijwilliger bij de School-en Wertktuinen aan de slag te gaan. Er werd een locatie toegewezen aan de Kerkstraat, achter het Zusterhuis waar leerlingen uit klas 5 en 6 een tuintje konden krijgen. Het kleinste en goedkoopste tuintje kostte toen 0,10 cent.

Eric van der Ent vertelt in dit programma over de begintijd van deze tuintjes en de verhuizing naar de Geerenweg. Eerst t.o. De Pieter de Hooghlaan, later werd er verhuisd naar de huidige locatie.

Prinses Margriet bij School- en Werktuinen

De Commissie School-en Werktuinen werd in 1959 een stichting en beheerde 270 tuintjes, Op foto's is de zien hoe er niet alleen werd gewerkt, maar ook dat er elk jaar een fantastisch bloemencorso werd gehouden. Met versierde karren en fietsen trokken kinderen  en begeleiders door Baarn.

Met Paleis Soestdijk was er een warm contact. Er werden bloemen uit de schooltuintjes aangeboden en met een prachtig versierde praalwagen werd tijdens het defilé langs het Paleis gereden.

Prinses Margriet was ook één van de enthousiaste kinderen die een tuintje had.

Piet Korver en Paul Smet worden geïnterviewd door Ans van Egdom

De Stichting School-en Werktuinen wordt in 2006 het Natuur-en Milieu Centrum. De voorlichting aan schoolkinderen over de natuur wordt uitgebreid.

Piet Korver was lange tijd beheerder en vertelt over de tijd dat hij zelf een tuintje had en hoe hij de veranderingen meemaakte. Natuureducatie gaat een steeds grotere plaats innemen en de naam wordt : De Groene Inval.

Paul Smet vertelt hoe het nu bij de schooltuintjes is. Er is onderschools tuinieren, ouderen zijn actief bij de Groene Inval, er is een kas , een Milieutuin en natuurlijk zijn er volop plannen voor de toekomst.

Maar toch is er veel hetzelfde gebleven. De plantjes op school worden nog uitgereikt, de meetlatten en zaaibakjes zijn er nog en niet de vergeten het enthousiasme van de kinderen.

Deze aflevering van “De Herinnering Blijft” is gemaakt door: Jan Andries Smit, Paul van de Laan, Bob van Delft, Eric van der Ent en Ans van Egdom en wordt  uitgezonden vanaf zaterdag 14 oktober.

De uitzendingen van RTV Baarn zijn te zien via het digitale pakket van Ziggo op kanaal 42 of via de stream op www.rtvbaarn.nl, YouTube en Facebook. 

Ook via Xs4all en Telfort met de witte afstandsbediening op kanaal 626 ; en via XMS, Edutel, Fiber.nl, Stipte, Lybrandt en Telfort met de zwarte afstandsbediening op kanaal 2125 en Vodafone op kanaal 736.

Zeer zeldzame nachtvlinder ontdekt in Baarn

maandag 6 juli 2015

Afgelopen weekend kwam er een spectaculaire melding via Twitter @vlinderNL binnen. Het ging om een mooie, grote en zeer opvallende nachtvlinder, de kersenspinner. Deze is slechts een paar keer in Nederland gezien waarvan de laatste 15 jaar helemaal niet meer.

de zeldzame vlinder

Omdat het mooi weer leek te worden hadden Remco Vos en Violet Middelman van de Vlinderwerkgroep Eemland, een weekje vrij genomen. Het werd een week met tropische temperaturen en heerlijk zwoele avonden en nachten, perfect nachtvlinderweer dus. Op verschillende locaties in Baarn en Soest lokten ze nachtvlinders met laken en licht.

Zo’n 250 soorten kwamen langs. Elke avond was anders, met wisselende resultaten. Vrijdag 26 juni en woensdag 1 juli waren echte topavonden, ze stopten toen pas om 3.30 uur en zagen zeker 150 soorten. Donderdag 2 juli viel door hevig onweer en fikse regenbuien in het water. Vrijdag 3 juli bezochten ze een plek in Baarn. Het was wederom een tropische dag geweest, en de temperatuur kwam ook ’s nachts niet onder de 22 graden.

Het beloofde weer een spectaculaire avond met veel soorten te gaan worden, maar eigenlijk viel het een beetje tegen. Het bleef lang rustig op het laken, pas na middernacht kwam er wat meer actie in de tent. Violet: “Er kwam iets aangevlogen, oranje van kleur. Ik dacht misschien een oranje iepentakvlinder of zo. De vlinder ging echter niet op het laken zitten maar verdween ergens in het gras. Remco vond hem terug en toen de vlinder stil zat konden we hem goed bekijken. Toen we de boeken er op nasloegen kon het niets anders zijn dan kersenspinner”. De kersenspinner is een bijzonderheid in Nederland. Vlindernet meldt: 'Een zeer zeldzame soort waarvan verspreid over het land slechts enkele waarnemingen bekend zijn. De laatste waarneming dateert van 2000 uit Gelderland'. Deze schoonheid vliegt nu ergens in Baarn rond. Hopelijk treft hij een mooi vrouwtje, want waar er 1 kersenspinner is, zouden er toch ook meer kunnen zijn?

Geplaatst door L.J.A.Bakker
http://www.grijsvuur.nl
Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter  
Kom in actie en deel ook uw Baarnse herinneringen op Groenegraf.nl

Wie, wat waar: Een foto van Adriaan Boer, Laanstraat Baarn

Speurder, de speurhond van Groenegraf.nl

Vandaag is een nieuwe uitzending in de rubriek Wie, Wat, Waar? bij RTV Baarn gestart. De rubriek is een samenwerking met Stichting Groenegraf.nl. U kent inmiddels onze speurhond "Speurneus". Tijdens de uitzending van de rubriek Wie, Wat, Waar? graaft Speurneus telkens een foto van Groengraf.nl op. Wij hopen dan dat de kijkers van RTV Baarn en de volgers van Groenegraf.nl de vragen die we hebben over de foto kunnen beantwoorden.

Dit is een prachtige foto gemaakt door Adriaan Boer, een Baarnse fotograaf die begin vorige eeuw actief was in Baarn.

Achterop de foto staat vermeld "Laanstraat". 

Ondanks dat de straat vermeld staat op de foto weten we niet welk pand hier gefotografeerd is. Wie kan ons helpen? Bestaat dit pand nog steeds? Welke winkels waren hier gevestigd?

Wat we precies willen weten leest u op onze site via deze link, of bekijkt u op RTV Baarn. De uitzending blijft ook te zien op onze site via deze link. Op die plek kunt u gelijk ook uw reacties plaatsen.

We zijn heel erg benieuwd of u ons kunt helpen!

De uitzendingen van RTV Baarn zijn te zien via het digitale pakket van Ziggo op kanaal 42 of via de stream op www.rtvbaarn.nl, YouTube en Facebook. 

Ook via Xs4all en Telfort met de witte afstandsbediening op kanaal 626 en via XMS, Edutel, Fiber.nl, Stipte, Lybrandt en Telfort met de zwarte afstandsbediening op kanaal 2125.

Op onze site is deze rubriek te volgen via www.groengraf.nl/wiewatwaar

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Geïnspireerd geraakt door onze oud Baarn-verhalen?

Kom in actie en deel ook uw herinneringen op Groenegraf.nl.

Bep Ploeg was "de Smid" van Baarn

Jacob Ploeg

Jacob Ploeg, geboren op 11 september 1887 in Barneveld, trouwde met Petronella van den Dolder geboren in 1886 te Loosdrecht. Zij kregen 2 kinderen Mijndert en Marretje. Marretje en Mijndert zijn overleden.

Petronella is overleden op 19 oktober 1915. Petronella en Marretje zijn begraven op de Oude Algemene Begraafplaats aan de Berkenweg. Mijndert op de Nieuwe Algemene Begraafplaats aan de Torenlaan.

Jacob trouwde in 1917 met Jannetje Radstok. Jannetje is geboren op 27 maart 1876 in Baarn. Zij is gedoopt op 23 april 1876 en zij is overleden op 15 januari 1950 in Baarn.

Jacob had een smederij en autoplaatwerkerij de “Fa. J. Ploeg & Zn”. Het bedrijf was gevestigd op de Verbindingsweg no: 11 en op de Eikenboschweg (Wijkamplaan). Destijds hing het bordje op de Verbindingsweg, maar nu hangt het achter het huis van Fam. Ploeg aan de Wijkamplaan no: 20.



Bep Ploeg

Jacob en Jannetje kregen een zoon Elbertus (Bep). Bep werd geboren op 18 oktober 1920 en hij overleed op zaterdag 16 juli 1994. Bep is getrouwd met Wilhelmina (Mien) Janna van Garderen. Bep en Mien kregen 2 kinderen Jannie en Erik en 5 kleinkinderen, Elina, Marian, Maaike, Karin en Joost.

het uithangbord

Bep was een uitstekende smid. Wat zijn ogen zagen maakte zijn handen. Hij maakte onder andere een prachtig dingen zoals het uithangbord voor de secretaresse van Architect Wentink, voor haar huisje in den Haag aan zee.

 In de jaren rond 1960 werd er een “bedrijvententoonstelling” gehouden, natuurlijk was Bep hierbij aanwezig. Prachtige kachels en haarden kon je daar kopen voor rond de 400 gulden.

de tentoonstelling

de tentoonstelling met kachels en haarden

In 1965 besloten Bep en Mien de winkel te verbouwen. Samen met vrienden zoals Henk Suik, Jacob Ploeg, Piet Ederveen, Jan Ederveen en Jaap Ploeg. Een complete nieuwe uitstraling kreeg de winkel.

 

 De Opening in 1965

alle bloemstukken !



Jacob, Bep en Mien



Erik en Jannie

Inmiddels runt Erik al weer bijna 25 jaar de zaak, samen met Dick van den Brakel en John Greefhorst.

Bronnen: Mevrouw Wilhelmina (Mien) Janna Ploeg - van Garderen
               Erik Ploeg
               Jannie Ploeg




Geplaatst door L.J.A.Bakker

http://www.grijsvuur.nl
Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter  


Kom in actie en deel ook uw Baarnse herinneringen op Groenegraf.nl