Inspiratie: de bron van alle verhalen, deel 1 - Louisa State en Het Baarnsch Lyceum

door Ed Vermeulen

Inspiratie: oude hek Anno 1880, Spoorstraat 2
(Foto: Ed Vermeulen)

Inspiratie: de bron van alle verhalen. Geheel afhankelijk van hoe je in het (Baarnse) leven staat kan de inspiratie tot het schrijven van een verhaaltje ontstaan door een sterke en onuitwisbare herinnering, een gevoel dat opkomt bij het zien van een historisch object, een toevallige ontmoeting in het dorp of zomaar een gebeurtenis die zijn sporen in je brein achterlaat. 
                                   
De inspiratie tot het schrijven van het verhaaltje dat u momenteel leest vond ik in het kort geleden op Groenegraf.nl gepubliceerde en door Maarten van Bommel geschreven verhaal over Louisa State.
Tijdsbepaling: in de jaren 1953-1959 zat ik op Het Baarnsch Lyceum. In 1964 trouwde ik met een Indisch meisje. Haar Indische komaf maakt dat wij al enkele tientallen jaren geabonneerd zijn op ’Moesson Het Indische Maandblad’, opgericht in 1956 door de bekende Indische auteur Tjalie Robinson.

Moesson met een Baarns tintje,
Hella Haasse, ooit woonachtig in Baarn.

Dit prachtige blad vierde dit jaar en viert eigenlijk nog steeds haar zestigjarig bestaan. Een prestatie in optima forma! Begonnen onder de naam ’Onze Brug’ , gevolgd door ’Tong Tong’ verbindt het blad Indisch Nederland, maar ook mensen die aan de zijlijn staan van het Indische leven, zoals ikzelf, genieten iedere maand weer van de verhalen en rubrieken. Het blad kent een rubriek ’Indische Schoolfoto’. Soms ontdek ik op deze foto’s van veelal lang(er) geleden een naam die een herinnering oproept uit de familiegeschiedenis van mijn vrouw. In 2001 besloot ik een foto uit mijn eigen (Baarnse) fotoalbum aan de redactie van Moesson voor te leggen voor eventuele plaatsing. Het betreft de foto die u hieronder ziet.

Het Baarnsch Lyceum klas 1C, schooljaar 1953-54
(Coll. Ed Vermeulen)

Geen typisch Indische foto zult u zeggen en natuurlijk heeft u gelijk. Toch had ik na enig speurwerk met hulp van de toenmalige archivaris van Het Baarnsch Lyceum vastgesteld dat de invloed van het voormalige Nederlands Indië ook op deze foto, misschien enigszins verborgen voor de argeloze kijker, zichtbaar is. U ziet de jongensklas 1C, schooljaar 1953-54. Onze klas telde 28 leerlingen, waarvan er zeker elf(!) in Indië geboren waren plus nog drie waarvan de ouders geruime tijd in Indië gewoond en gewerkt hadden. Indië scoorde derhalve vijftig procent! Zeker zes, van de met onze voormalige kolonie verbonden leerlingen woonden op het internaat Louisa State aan de Gerrit van der Veenlaan.

Louisa State

Ook onze klassenlerares, mevrouw W.H. Reijerse-Beun, docente Nederlands, had een band met onze voormalige kolonie. Op de foto zit zij in het midden tussen haar jongens. Zij gaf op voortreffelijke wijze les en had een prachtige uitspraak van onze taal. Met haar als gids had het prachtige verhaal ’Het fregatschip Johanna Maria’ van Arthur van Schendel voor mij geen geheimen meer. Ook haar echtgenoot, drs. M.H.J Reijerse, gaf les op Het Baarnsch Lyceum, Nederlands, geschiedenis en ook (facultatief) Spaans. Hij zou gezegd hebben: ’Alleen al om het boek Don Quichot van La mancha van Miguel de Cervantes op waarde te schatten zou je Spaans moeten gaan leren’.
Op een paar na zijn de meesten van mijn toenmalige klasgenoten uit mijn beeld verdwenen, velen mogelijk ook overleden, maar zeker niet uit mijn herinnering. Ik ken gelukkig alle namen nog.

Het Baarnsch Lyceum jongensklas 1C (Coll. Ed Vermeulen)

Alle klasgenoten geboren in of met een duidelijke familieband met Indië heb ik gemerkt *, degene van hen die, voor zover bij mij bekend,  op Louisa State woonden nog extra voorzien van **

1.   Leo Naessens */ **   ( geb. Medan, Sumatra)		16. Eddy du Prée
2.  Hans Bitter *  ( geb. Tandjong Karang)		17. Ton van der Hoorn
3.  Rudy Cramer van den Bogaart*		18.  Paul Visser
4.  Francis van ’t Hooft */** (geb. Semarang, Java)		19.  Robert Boswijk* (geb. Samarinda, Borneo nu Kalimantan)
5.  Chris Campagne		20  Gerrit Dijxhoorn *
6.  Hans Krook		21.  Frans Erhart */** (geb. Menado, Celebes nu Sulawesi)
7.  Cor Vermeulen * (geb. Emmastad, Curaçao)		22. Willem Ernst van Till * (geb. Buitenzorg, Java)
8.  Pim Soederhuizen */** (geb. Fakfak, Nieuw Guinea)		23. Eddy Vermeulen
9.  Jan Joris Loeff */**		24  Jan Tijo van Marle
10. Aat Schouten */** (geb. Bindjei, Sumatra)		25  Evert Wijers
11. Rob Piper		26  Bob Steenstra
12. Kees de Groot		27  Wally van Diermen * (geb. Bandung, Java)
13  Eddie Bosma *		28  Svend Veldhuyzen **
14  Peter Scholtz		29  Bas van der Bilt */**  (geb. Semarang, Java)
15  Mevrouw Reijerse-Beun *

Het merendeel van de leerlingen van klas 1C, de Louisa State bewoners incluis, waren Baarnaars, met onder hen zelfs drie Barinezen t.w. Gerrit Dijxhoorn, Eddy du Prée en Bob Steenstra. Maar ook Soest, Hilversum, Bussum, Laren, Blaricum en zelfs Nijkerk waren vertegenwoordigd.

Sportief

Hockeyinternational
Francis van 't Hooft  (Internet)

Zeker vier van hen werden later bekende en gekende sporters: Francis van ’t Hooft, gelouterd hockeyinternational, nam deel aan de Olympische Spelen van 1964 in Tokyo.

Ook Rob Piper was een gerenommeerd hockeyer. Peter Scholtz, jongere broer van de later in Baarn praktijkhoudende dierenarts Rob Scholtz, was een jong en opkomend tennistalent. Hun beider vader H.J ’Henny’ Scholtz nam ook deel aan de Olympische Spelen van 1964, maar was reeds ver voor de oorlog een bekend wedstrijdzeiler. Foto’s aan de wand van Peter’s ouderlijk huis in Hilversum herinnerden aan die tijd. Het leven van mijn buurjongen Evert Wijers stond en staat in het teken van sport. Hij was ondermeer een talentvol tafeltennisser en voetbalkeeper. Hij verdedigde op zeker moment het doel van BVV Baarn 1. Weer later werd hij sportleraar en atletiektrainer.

Herfst 1958: Ping Pong Toernooi Het Baarnsch Lyceum, staand op voorgrond v.l.n.r.
Wilma Kooistra, Marion de Vilder, Eveline Jiskoot, gebroeders Zweerts (Jeroen en Frank),
Marisette Jiskoot, Evert Wijers, achteraan: midden drie dames N.N., gebroeders Horsman
 (Maarten en Felix), Liesbeth Splinter, André Mijnssen,
vooraan Eddy Vermeulen  (Coll. Ed Vermeulen)

Louisa State

Altsaxofonist Charlie Parker

Frans Erhart was evenals ikzelf lid van de Baarnse zeeverkenners padvindersgroep Mango Kwane. Soms ging ik met hem mee naar Louisa State: een in mijn beleving bijzondere ervaring. Het imposante gebouw, maar meer nog het interieur maakte een verpletterende indruk.
Weer later kreeg ik ook een goede band met Svend Erik Veldhuyzen. Ook bij hem kwam ik wel eens op bezoek op Louisa State. Svend was verantwoordelijk voor onze klassenkrant, door hemzelf volgeschreven en in elkaar gezet, met behulp van het beste knip- en plakwerk ooit vertoond. De krant, meer een tijdschrift, verscheen op ongeregelde tijden in een oplage van één exemplaar en werd in de klas ter lezing doorgegeven. Op Svend ’s verzoek heb ik een, bescheiden, Jazzrubriek verzorgd. Niet dat ik toen veel verstand had van dit onderwerp, verre van dat, maar de Radiobode van  thuis bracht uitkomst. Ik herinner mij een prachtig artikel met foto’s over de beroemde altsaxofonist Charlie Parker, dat uitgeknipt en daarna ingeplakt in de klassenkrant indruk maakte. Tientallen jaren later ontmoette ik Svend opnieuw tijdens de om de vijf jaar gehouden reünies van Het Baarnsch Lyceum. Hij maakte altijd voorafgaande aan de reünie een wandeling door het dorp  waarbij hij zijn favoriete plekken aandeed zoals Louisa State en Boekhandel Den Boer. Svend overleed in 2003, een jaar voor onze geplande volgende ontmoeting, de reünie van 2004. Hij werd begraven in Vorden.

Sinterklaasviering 1955 3e klas Het Baarnsch Lyceum, van links naar rechts: Willy van Hilten, Pjotr Israels, Wim de Berg, Zwarte Piet (Eddy Vermeulen), Peter Scholtz, Lydia Ventura, Yvonne Wijnen, Ko Makkink, Lieuwe Eysse de Vries, Gerrit Jan Dijxhoorn, Hanneke van Andel, Liesbeth Stolle, Rita van Panhuis.  Verscholen achteraan: Eeke Naessens

Zittend van links naar rechts: Pim Soederhuizen, Sint Nicolaas (Nico Driessen), Erwin Mackaay, Jerry Eman, Svend Erik Veldhuyzen.
(Coll. Ed Vermeulen)

Dichtbij, oftewel om de hoek 
Gerrit Dijxhoorn, klasgenoot gedurende zes Lyceumjaren, kon goed en in mijn ogen vooral ook gemakkelijk leren. Was zeer belezen en wist ’alles’ van oude talen. Nou ja: bijna alles. Oude geschiedenis had ons beider belangstelling. Gerrit’s vader was kapitein bij de rederij Koninklijke Paketvaart-Maatschappij (KPM). Ten tijde van het verblijf van zijn ouders in Indonesië woonde hij onder meer op kamers bij de families van Berkum, van Wassenaarlaan en Blauwendraat, Villa Trianon, Eemnesserweg. In 1985, veel te jong, overleden. Zijn oudere broer Rob is al tientallen jaren mijn buurman. Soms wordt in gesprekken Gerrit’s naam genoemd: dan is het verleden zo maar weer dichtbij.

Rudy Cramer van de Bogaart woonde in de mooie villa Mollerusstraat 1, ooit bekend als Java Hotel, op de hoek van de Laanstraat, op een steenworp afstand van mijn huis op no. 66A. Zijn ouders hadden (voor de oorlog) in Indië hotel(s) in  ondermeer Sukabumi en Batavia (het latere Djakarta) en weer later ook in Soest (Oranjehotel). Aardige mensen waar ik graag op bezoek kwam. Zij verhuurden kamers in het betere genre. Zeker twee mij bekende docentes van Het Baarnsch Lyceum, de dames Reijers en Tjin-A-Djie , hebben hier enige tijd gewoond.

Mollerusstraat 1, Baarn (Coll. Hist. Kring Baerne)

Rudy’s vader had later een autorijschool. In 1969 toen ik mijn loopbaan op zee had ingeruild voor een walbaan bij Philips Phonografische Industrie kreeg ik van Cramer Sr. rijles. Ik behoorde tot zijn laatste lichting leerlingen. Als het weer eens niet optimaal verliep tijdens het lessen verzuchtte Cramer altijd: ’Schiet nou eens op, ik wil met pensioen en weet je wel wat dit allemaal kost, of heb je soms geld teveel?’ Ook Rudy is, net als ikzelf, gaan varen. Deed zijn opleiding tot stuurmansleerling aan de zeevaartschool De Ruyter in Vlissingen.

Zeevaartschool De Ruyter, Vlissingen

Andere, nu voorbije tijden.

Vermeulen is de naam!
Cor Vermeulen, geen familie, kwam van Curaçao, maar zijn ouders hadden ook in Indië gewoond en gewerkt. De familie Vermeulen, vader, moeder, dochter Ieke en zoons Stan, Cor en Piet, woonde op de Paulus Potterlaan 1 en behoorden tot de eerste bewoners van de nieuwgebouwde schilderswijk.

Schilderswijk: Paulus Potterlaan 1, Baarn (Coll. Hist. Kring Baerne)

Cor droeg ’the original american jeans’, Levi’s of Lee’s , iets waar ik duidelijk jaloers op was. Mijn eigen eerste ’echte’ spijkerbroek was van het merk JSB, klonk deftig, tot ik er achter kwam dat dit stond voor ’Jongensspijkerbroek’. Weg illusie. In huize Vermeulen was televisie (!). Nieuw voor die tijd en dus bijzonder. Vele woensdagmiddagen verzamelden wij ons hier om TV te kijken. Mevrouw Vermeulen zorgde voor koekjes en limonade. We bekeken alles wat voorbij kwam, zelfs het testbeeld had zijn charme! Jaren later is de familie naar Australië geëmigreerd en jammer genoeg uit mijn beeld verdwenen.


Zichtbaar Indië

m.s. Kota Baroe

Bij sommige van mijn klasgenoten was de Indische achtergrond zichtbaar aanwezig, zoals bij Wally van Diermen. Wally (Walfredo Victor) was geboren in Bandung. Van Wally, die ik al kende van de lagere school, heb ik ooit bij toeval vastgesteld dat hij samen met zijn moeder mevrouw Van Diermen-Lesquiller, twee broers en een zus, net als mijn vrouw in april 1947 met het schip de Kota Baroe naar Nederland is gekomen.

Passagierslijst:  Wally van Diermen no. 154 en Martje van der Wal 644  Coll. Marty Vermeulen)

Wally als passagier no. 154, mijn vrouw als no. 644. Als adresbestemming van de familie Van Diermen stond op de passagierslijst Dijkweg 24 in Baarn vermeld. Volgens een oud adresboek woonde hier de familie Keppel. Toen ik hem dit bij een van de regelmatige ontmoetingen in het dorp, ’hé Wally, ha die Eddy’  vertelde begon hij te lachen, zoals alleen Wally dat kon: een lach van oor tot oor. ’Dat zal mijn moeder leuk vinden’ waren zijn woorden. Wat hij er zelf van dacht en of hij het zijn moeder ooit verteld heeft ben ik nooit te weten gekomen. Wally overleed in april 2011.

Vriendschappen
Zelf zit ik op positie 23, met voor mij mijn vrienden van de lagere school Bauke Hendrik ’Bob’ Steenstra, zoon van groenteman Steenstra uit de Brinkstraat, overleden in 2013, en Evert Wijers, van de fameuze banketbakkerij Huize Wijers in de Laanstraat. Hij werd in februari 1950 na onze verhuizing van de Spoorstraat naar de Laanstraat mijn buurjongen. Met zowel Bob als met Evert heb ik lief en leed gedeeld. Bij beiden was het zo dat wij elkaar soms langere tijd niet zagen, maar dat wij bij ontmoetingen altijd aan een half woord genoeg hadden om het verleden weer haarscherp op te roepen. Over deze vriendschappen hoop ik Deo Volente, bij leven en welzijn en ijs en weder dienende nog eens iets te schrijven.

Het Baarnsch Lyceum  (Coll. Groenegraf.nl)

De foto werd gemaakt in het lokaal van docente biologie Mej. I (Ingeborg) Saetrang, aan de voorzijde van de school boven de rectorskamer. Deze in mijn herinnering een ietwat strenge dame woonde toen op het hoge gedeelte van de Nassaulaan. Onder haar leiding droogden en ontleedden we planten en insecten, om ze vervolgens kleurrijk uit te tekenen. Ook werden we door haar in het vak ’menskunde’ onderwezen met al zijn in onze ogen interessante aspecten. Veel verder dan de bloemetjes en de bijtjes zijn we niet gekomen.
In dit lokaal werden ook de toen populaire schoolfilms gedraaid met sprekende titels als: ‘Naar de bollen’ of was het ’Het Bloemencorso’, ’De Nederlandse Industrie’ en ’Gemengd Bedrijf’, de laatste een film over de agrarische sector. Niet al te spannend, maar altijd een welkome onderbreking van de vaste lessen. Als filmoperateur trad op de heer Uit den Boogaard, onze amanuensis. Het filmbeeld  werd altijd voorafgegaan door de magische woorden: ’Om scherp te stellen’!  Woorden die zeker ook nu nog op mijn herinneringen van toepassing zijn.
Dr. Vreeswijk, mijn docent natuurkunde, had als leidraad ’Wat je niet weet kun je niet opschrijven’. Na al die jaren nog steeds van toepassing. Ik heb mij bij het schrijven van dit verhaaltje door zijn wijze woorden van toen laten leiden.

’Inspiratie, de bron van alle verhalen en verhaaltjes’: laat u inspireren, kom in actie en deel ook uw Baarnse herinneringen op Groenegraf.nl

Ed Vermeulen (1942)

                               

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Eigenaardig Dorpsschoon in 1924

haven in september 1924

Spakenburg-Bunschoten (in september 1924), het doel van zovele reizigers, die gehoord hebben van deze mooie dorpen. En er komt geen teleurstelling. 't Allereerst valt wel in 't oog de eigenaardige klederdracht van de vrouwen. Men moet er even aan wennen, maar dan zegt men toch: aardig is het. En gaarne heeft men zo'n Spakenburgsche schoone op een kiekje. Ook ziet men eens even zo'n Spakenburgsche na, terwijl ze zich op een rijwiel vlug voortbeweegt. Het oude bij het nieuwe. Men mag in dit vissersdorp gehecht zijn aan de oude klederdracht, het nieuwe vervoermiddel wordt niet versmaad. Ook andere vervoermiddelen zijn er echter in ere, zoals kan blijken uit de hondenkar. Een gemakkelijk middel voor het vervoer van de melk.

melk vervoeren met de hondekar

Maar eerst moet die melk van het land naar huis gebracht. Het draagjuk bewijst dan goede diensten. En de Spakenburgsche vrouw op de foto weet de emmers uitstekend in evenwicht te houden. Wees maar niet bang, dat ze zal morsen. Veilig krijgt ze de melk thuis.

een draagjuk op hun schouders

Spakenburg-Bunschoten. Maar hier is de zee en, zoals op elke vissersplaats, houdt de bevolking van de zee. Daar zijn ze en turen ze over 't water en houden gemoedelijk een praatje, terwijl ze genieten van de frisse zeewind. Ze vertoeven aan de haven en genieten van het prachtige uitzicht, van de mooie wolkenluchten, van de scheepjes, die daar nu zoo rustig liggen, terwijl de wimpels zich vrolijk bewegen in den wind. En dan gaan ze eindelijk door de dorpsstraat naar huis. Ze houden van hun rustig dorp met de vriendelijke huizen en de dorpsgezelligheid.

Wie prijs stelt op wat uit vroegere tijd ons bleef, wie houdt van de zee en van het kalme dorpsleven, moet een bezoek brengen aan Spakenburg-Bunschoten. Hij zal zich de moeite niet beklagen en veel kunnen genieten.



de Dorpsstraat

En menigeen, die zoo houdt van het drukke gewoel het levensbeweeg in de grote stad, zal toch bij een bezoek aan deze dorpen moet erkennen: Hier kom ik tot rust, Hier is het goed. En hij zal dit vriendelijke oord dankbaar zijn en een goed plaatsje geven in zijn herinnering.

Op de uitkijk

Geplaatst door L.J.A.Bakker 



 http://www.grijsvuur.nl

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter  

Kom in actie en deel ook uw Baarnse herinneringen op Groenegraf.nl

Sinterklaas, wie kent hem niet, Sinterklaas, Sinterklaas en natuurlijk Zwarte Piet: een Sint en Piet fantasie door Ed Vermeulen

Laanstraat 1 Klaas

Een tweetal weken geleden volgde ik in het bisschoppelijke Baarn een minicursus, in het jargon van nu ook wel workshop geheten, ’Omgaan met je Sinterklaas herinneringen.’ Het doel hiervan was om in deze uiterst roerige tijden en ruim  op tijd (lees: voordat het echt te laat is) je meest persoonlijke herinneringen aan Sint en Piet een blijvende plek te geven. Dat het bijna vijf voor twaalf is of misschien zelfs al later, moge duidelijk zijn. Nederlands grootste dagblad De Telegraaf kopte op zaterdag 1 oktober niet voor niets: ’Ook Sint moet er aan geloven’.

Heftig nieuws!

Frits Booy, Sinterklaasdeskundige in zijn element.

Een uiterst zorgelijke en vooral ook onverteerbare zaak. In de cursus leerden we alles over weerbaarheid tegen boze invloeden van buitenaf. Het geheel besloeg twee dagdelen, onderbroken slechts door een zogenaamde eenvoudige Sint&Pietlunch, bestaande uit naar keuze suikergoed en/of marsepein of een halve (hartige) banketstaaf en zou ’s avonds na afloop afgerond worden met een gezamenlijk diner en tombola.
Na afloop hiervan konden alle cursisten, ongeveer vijftig (!), weer huns weegs gaan. De alom erkende en gekende Sinterklaasdeskundige, tevens auteur van het boek ’Op zoek naar Zwarte Piet’, de heer Frits Booy, oud docent Nederlands aan Het Baarnsch Lyceum, was aangezocht om de rol van dagvoorzitter (cursusleider) te vervullen.

Bij mogelijke hoogoplopende meningsverschillen zou hij ook als mediator optreden. In de wandelgangen vernam ik dat mogelijk ook de Baarnse schrijver Joost Stalpers, auteur van het ’Zwarte Petra’ document, zich onder de aanwezigen  zou bevinden, maar zekerheid hierover had ik niet. Uiteraard moesten de deelnemers voorafgaande aan deelneming hun personalia op een aanmeldingsformulier invullen. Ook de zogenaamde ’Algemene voorwaarden tot deelneming’ ontbraken niet. Zo stond onder het kopje ’dresscode’ (kledingvoorschrift)  vermeld dat deelnemers geacht werden voor de gelegenheid volledig gegrimeerd en in passende Sint Nicolaas outfit te verschijnen. Hieraan zou, op straffe van uitsluiting, streng de hand gehouden worden! Ook was er een soort geheimhoudingsclausule: ’deelnemers worden geacht naast het hoog houden van het Sinterklaas gevoel, ook het geheim van Sinterklaas te bewaren.’ Ik kan u verzekeren: op mij konden ze rekenen! Naast het bovenstaande stond op het formulier ook een lange lijst met voorbeelden waaraan men zijn herinneringen kon toetsen, om er uiteindelijk een keuze uit te maken, maximaal vier per deelnemer. Na enig wikken, wegen en  vooral aarzelen koos ik voor de onderwerpen: Winkelklaas, Schoolklaas, Familieklaas en Favoriete Klaas.

Aan de hand van inmiddels historische foto’s geef ik u een kort verslag van mijn bijdrage  aan deze onvergetelijke en vooral ook emotionele dag:

- Winkelklaas: Het was in de jaren vijftig van de vorige eeuw niet ongebruikelijk dat Sint Nicolaas zijn opwachting maakte bij de Baarnse middenstandsbedrijven of zo u wilt winkeliers. Zo ook bij lingeriezaak De Magneet van de Fa. H. Joosse v/h Vink, Laanstraat 70, nu Lincherie. Kinderen waren uiteraard hartelijk welkom en konden op de foto met de goedheiligman. Dat lieten mijn buurkinderen en ikzelf ons geen tweemaal zeggen.

Winkelklaas en buurkinderen van
 Laanstraat 66A en 68 bij De Magneet.
(Coll. Ed Vermeulen)

Moet jij eens goed naar mij luisteren Eddy!
(Coll. Ed Vermeulen)

U ziet op deze waarschijnlijk in 1951 of 1952 door de bekende en bijzonder vakbekwame fotograaf Jos Zandvoort gemaakte foto van links naar rechts mijn vriend en buurjongen Evert Wijers, zijn zusje Rita, de goede Sint, ikzelf en (zittend) Evert en Rita’s broer Gerrit. Duidelijk is te zien dat de verstandhouding tussen Sint en zijn bezoek meer dan prima was! De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik recentelijk gehoord heb dat zus(je) Rita de ontmoeting van toen wel degelijk spannend en soms ook eng heeft gevonden. Uit goede en uiterst betrouwbare bron had ik toen al vernomen dat de Sint gepersonifieerd werd door de grote kindervriend de heer Van den Berg Jeths ’Ome Jeths’ (1923-2007), die ik kende van Speeltuin het Noorderkwartier aan de Israëlsstraat waar ook kinderen uit de Laanstraat, waar ik woonde, regelmatig speelden.

Winkelklaas in andere tijden
(Coll. Hist. Kring Baerne)

- Schoolklaas: In de jaren 1953-1959 bezocht ik Het Baarnsch Lyceum. Ondanks het feit dat het Sint Nicolaas feest voor kinderen bestemd is werd ook op een in mijn ogen volwassen school als Het Baarnsch Lyceum ruim aandacht aan dit unieke volksvermaak geschonken. Op 5 December verzamelden alle ’gelovigen’ van onder- en bovenbouw plus, het spreekt bijna vanzelf, alle aanwezige docenten zich in de Aula het centrum van cultuur bij uitstek.

Het Baarnsch Lyceum met links de Aula 

                     
Onder het zingen van de bekende liedjes gewijd aan het leven van de Goedheiligman werd zijn komst alsmede die van zijn gevolg in spanning afgewacht. Na het hele repertoire afgewerkt te hebben was het dan eindelijk zover. Sint Nicolaas vergezeld van een aantal Pieten kwam op van achter de coulissen en nam plaats op de voor hem op het toneel gereedstaande zetel. Met een weids handgebaar werd de onrustige meute in de zaal tot stilte gemaand, waarna conrector de heer U. (Ulfert) Schults de Sint en zijn helpers welkom heette. Na  het openingsprotocol afgewerkt te hebben ging Sint Nicolaas over tot het houden van de zogenaamde goed- en slecht nieuws gesprekken.

Geschiedenisleraar Ulbe Hannema
op oudere leeftijd

Als leidraad gebruikte hij de boodschappen welke in het grote boek waar alles instaat bijeen gebracht waren. In een in voor een grijsaard van zijn leeftijd verbazingwekkend hoog tempo werden een aantal meestal tot de categorie populaire types behorende leerlingen toegesproken en op hun fouten gewezen. Slechts een enkeling mocht een bescheiden geschenkje in ontvangst nemen. Het hoogtepunt van de ceremonie was het bestraffend toespreken van enkele zich in de ogen van de Sint misdragen hebbende docenten om hen, na uitvoerig ingegaan te zijn op hun vermeende foute levenswijze, te bedreigen met verbanning naar Spanje. Nog mooier werd het wanneer de Pieten daadwerkelijk overgingen tot het in de zak trachten te stoppen van de toegesproken en veroordeelde docent. Ik zie nog het benauwde gezicht van geschiedenisleraar Hannema toen hem deze twijfelachtige eer te beurt viel.

Slechts na het doen van allerlei naar later bleek valse beloftes bleef hem dit vreselijke lot bespaard. Na het bekende afscheidslied ’Dag Sinterklaasje’ gezongen te hebben verdwenen de Sint en zijn Pieten in de koude Decembernevel, op zoek naar nieuwe slachtoffers. Na een paar jaar werd deze wijze van Sinterklaas vieren afgeschaft en werd het feest op klassenniveau op basis van eigen initiatief voortgezet. In mijn doos met herinneringen bevindt zich een prachtige foto van onze klas 3 Gym waarop deze gebeurtenis is vastgelegd. Plaats van handeling: het huis van de familie Driessen, Eemnesserweg 81, de rectorswoning, nu al jaren een gemeentelijk monument.

De rectorswoning, Eemnesserweg 81 

Sint en Piet temidden van de gelovigen

Staand van links naar rechts: Willy van Hilten, Pjotr Israels, Wim de Berg, Zwarte Piet (Eddy Vermeulen), Peter Scholtz, Lydia Ventura, Yvonne Wijnen, Ko Makkink, Lieuwe Eysse de Vries, Gerrit Jan Dijxhoorn, Hanneke van Andel, Liesbeth Stolle, Rita van Panhuis. 

Verscholen achteraan: Eeke Naessens

Zittend van links naar rechts: Pim Soederhuizen, Sint Nicolaas (Nico Driessen), Erwin Mackaay, Jerry Eman, Svend Erik Veldhuyzen.

Mijn goede vriend en rectors zoon Nico Driessen was tot Sint verkozen en mij, verschil moest er zijn, werd de rol van Piet toebedeeld. Sint was zoals je van een goede Sint mag en kunt verwachten streng maar rechtvaardig en beschikte ook over veel humor daarin vakkundig bijgestaan door een overvloedig grappen en grollen makende Piet.

Een ijzersterk koppel  (Coll. Ed Vermeulen)

Hier een prachtige foto van dit ijzersterke koppel, waarbij het belangrijk is te weten dat de kleding en grime uiterst vakkundig verzorgd werden door mevrouw E.C. (Lies) van Weert in haar kapsalon-aan-huis in de mooie Villa De Viersprong, Kampstraat 16, ook een gemeentelijk monument.

Villa De Viersprong Kampstraat 16  

Er was voor iedereen een cadeautje, we dronken veel warme chocolademelk en aten grote brokken speculaas. We hebben deze traditie, naar ik mij meen te herinneren, nog een  tweetal jaren voortgezet, zij het bij andere klasgenoten thuis.

Schoolklaas in andere tijden.  (Coll. Hist. Kring Baerne)

 - Familieklaas: De jaren gaan voorbij, de tijd staat niet stil en dan opeens ben jezelf zomaar de Sjaak, pardon de Sint. Een herkenbaar en soms (schrik) beeld voor velen. De rode ogen van de Sint spreken hier boekdelen. Dit alles weliswaar in familiekring, maar toch. De keuze viel op jou, er was geen weg terug. De rol van  Zwarte Piet viel in dit geval te beurt aan mijn goede vriend Hans Nieuwenhuis. In zijn werkende leven als bouwkundige/aannemer hanteerde hij de lijfspreuk ’Hier een klap en daar een dreun’. Mijn grote angst was dan ook dat hij deze leuze ook op Sinterklaasavond zou hanteren. Maar na enige licht bestraffende en vooral welgemeende woorden mijnerzijds lukte het toch deze dekselse Piet onder controle  te houden!

Familieklaas raadpleegt het grote boek (1999) (Coll. Ed Vermeulen)

Dekselse Familiepiet (1999)

Alle aanwezigen en met name de kleinkinderen werden bedolven onder de geschenken. Dus al met al een geslaagde avond. Na onder luid gezang van alle aanwezigen afscheid genomen te hebben verdwenen Sint en Piet weer in de donkere Baarnse nacht. Rest mij nog te vermelden dat het uitmuntende verkleed- en schminkwerk werd uitgevoerd in de van oudsher bekende Sinterklaascentrale Van Rouwendaal in Soest.

Sinterklaascentrale Van Rouwendaal, Soest

- Favoriete Klaas: Vraag: wie is je meest favoriete Sint ooit? Deze vraag is mijn geval ’simpel als goedendag’ te beantwoorden: Thijmen de Ruig (1907-2000) natuurlijk. Deze op en top Baarnaar, door een ieder gekend als eigenaar van de Baarnsche Badinrichting aan de Eem speelde geen Sinterklaas, hij was Sinterklaas! Hoog gezeten op zijn paard had hij een welgemeende groet voor ieder kind dat langs de route stond, om het even of hij per boot aan de Eem aankwam of per spoor aan het Stationsplein.

Sint, hooggezeten op zijn paard, aankomst
Stationsplein (Coll.Hist.Kring Baerne)

De Ruig straalde een natuurlijk gezag uit, iets dat hem goed van pas kwam bij contacten en conflicten met lokale hoogwaardigheidsbekleders. Zijn personificatie van de Goedheiligman is voor mij de onbetwiste no. 1!

De Sint spreekt!  (Coll. Hist. Kring Baerne)

Tombola: Bingo!

Via de vier door mij uitgekozen typen Klazen heb ik u kennis heb laten maken  met mijn meest bijzondere Sinterklaasherinneringen. Het zal u duidelijk zijn: met mijn bijdrage kwam ik, evenals overigens alle andere deelnemers, ruimschoots in aanmerking voor het erecertificaat ’Omgaan met je Sinterklaas herinneringen’. Geheel volgens plan werd de dag afgesloten met een gezamenlijk diner en een tombola, voorzien van een rijk gevulde prijzentafel. Een prachtige nostalgische en gesigneerde (!) aquarel van Beckman ’Groeten van St. Nicolaas’, viel mij hierbij ten deel.

Groeten van St. Nicolaas 

Op bijgaande foto ziet u de onder het motto ’Uit  goeie gewoonte’  tafelende deelnemers.

Afscheidsdiner, tafelende Klazen (Coll.Hist. Kring Baerne)

De namen van alle deelnemers zijn bij de cursusleiding bekend. Ikzelf zit, dat weet ik zeker, geheel rechts in het midden, maar ook meende ik Winkel- , School- en Favoriete Klaas en zelfs de Sinterklaas die eigenlijk Piet heette te herkennen onder het tafelende publiek. Maar het kan natuurlijk ook zijn dat mijn fantasie met mijn gedachten op de loop ging.                

De moraal van mijn Sint en Piet fantasie: ’Koester uw herinneringen, geniet ervan, maar beter nog, doe er iets mee!’ en bedenk tegelijkertijd ’Sinterklaas spelen is een gunst, Sinterklaas zijn een hele kunst!

* In 1982 op de plaat gezet door het duo Henk (Westbroek) en Henk (Temming).

** De foto van de tafelende Sinterklazen komt uit het persoonlijke archief van Thijmen de Ruig dat is opgenomen in de collectie van de Historische Kring Baerne. De locatie is echter onbekend: weet u waar deze foto is gemaakt?

Tenslotte: In de tekst worden de schrijfwijzen Sint Nicolaas, Sinterklaas en Sint (en Piet) zoals zij bij mij opkwamen door elkaar gebruikt. Van enig gebrek aan respect richting de Goedheiligman is geen sprake.

Ed Vermeulen (1942)

Dit verhaal verscheen op maandag 21 november 2016 in de Baarnsche Courant  in de rubriek

  ’Vandaag is morgen alweer gisteren (bruggetjes naar vroeger)’

Deze rubriek is een samenwerking tussen de Historische Kring Baerne en Groenegraf.nl    

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Wie, wat, waar: Uienstraat in Baarn

Speurder, de speurhond van Groenegraf.nl

Vandaag is een nieuwe uitzending in de rubriek Wie, Wat, Waar? bij RTV Baarn gestart. De rubriek is een samenwerking met Stichting Groenegraf.nl. U kent inmiddels onze speurhond "Speurneus". Tijdens de uitzending van de rubriek Wie, Wat, Waar? graaft Speurneus telkens een foto van Groengraf.nl op. Wij hopen dan dat de kijkers van RTV Baarn en de volgers van Groenegraf.nl de vragen die we hebben over de foto kunnen beantwoorden.

Deze foto is gemaakt Eemnesserweg. De foto is gemaakt door Jacques Stevens in Augustus 1955. Wij hebben een vermoeden dat het een protest was voor de Conimex aan de Eemnesserweg door alle geuren. Vandaar dat ze het straatnaambordje "Uienstraat" geplaatst hebben.Wij zouden graag willen weten wie deze personen zijn en wie er meer kan vertellen over deze foto. De Gooi- en Eemlander plaatste in het verleden deze foto ook met dezelfde oproep.

Wat we precies willen weten leest u op onze site via deze link, of bekijkt u op RTV Baarn. De uitzending blijft ook te zien op onze site via deze link. Op die plek kunt u gelijk ook uw reacties plaatsen.

We zijn heel erg benieuwd of u ons kunt helpen!

RTV Baarn kunt u ontvangen via het digitale pakket van Ziggo op kanaal 42 of via de stream op www.rtvbaarn.nl, YouTube en Facebook.

Op onze site is deze rubriek te volgen via www.groengraf.nl/wiewatwaar

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

De Prinsessenkalender van 1951

Toen de redactie van De Katholieke Illustratie de hier afgebeelde nieuwe foto's van ons koninklijk gezin onder de ogen kregen, was hun eerste reactie: ,Wat worden de vier prinsesjes al groot." Wij hebben ze van kinds af aan zien op­groeien tot de flinke, gezonde kinderen, die zij nu al zijn. Niettemin lijkt het nog zo kort geleden, dat de geboortetijding van Beatrix, en later die van haar zusjes, grote vreugde bracht onder het Nederlandse volk. En zie deze vier lieve meisjes nu eens: de tijd gaat snel ! De zomerfoto's zijn een keuze voor de foto's van de Prinsessenkalender 1951, gemaakt door Annelies Romein, Ad Windg en mevrouw E. Pennink - Boelen. Deze kalender werd door "Pro Juventute" uitgebracht ten bate van het bedreigde kind. De opnamen werden gemaakt in augustus 1950.

Grote zus en kleine zus zijn goede maatjes
 

Een huislijk tafereeltje op paleis Soestdijk: plaatjes kijken

Geplaatst door L.J.A.Bakker 



 http://www.grijsvuur.nl

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter