Groenegraf.nl genomineerd

Het is weer zover. Onze website Groenegraf.nl is weer genomineerd voor de Geschiedenis Online Publieksprijs. De Geschiedenis Online Prijs werd aanvankelijk jaarlijks werd georganiseerd. Nu heeft de organisatie ervoor gekozen om de frequentie te verlagen naar één maal per 2 jaar.

De Geschiedenis Online Prijs bekroont de beste historische website of app. De prijs is in het leven geroepen om uiting te kunnen geven aan de waardering voor een goed toegankelijke historische website of app.
Als een app of website goed toegankelijk is en een goede ontsluiting van de historische informatie bewerkstelligt, zullen bezoekers van de website en gebruikers van de app meer vinden, langer blijven en eerder terugkomen.

Daarnaast willen de organisatoren met het uitreiken van deze prijs online geschiedenis stimuleren.

De afgelopen jaren eindigden we steevast bovenin de top tien. Niet slecht voor een lokale site! Het zou leuk zijn om dat in het jaar dat we tien jaar bestaan weer zouden kunnen bereiken.

Geniet u van onze site en onze activiteiten? Stem dan nu!

Klik hier om te stemmen

Degene die de meeste stemmen weet te vergaren, ontvangt een bedrag van € 1250,-. De nummers 2 en 3 ontvangen een bedrag van respectievelijk € 750,- en € 500,-.

Stemmen kan nog tot 5 februari.

Alvast bedankt.

Eric van der Ent

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op  Facebook en Twitter

Nicolaas Hornsveld, stamvader van de Baarnse familie Hornsveld

Nicolaas Hornsveld
(1836-1936)

Als ik zo'n mooie foto zoals hier rechts afgebeeld zie, dan ben ik altijd een beetje jaloers. In onze familie hebben we zulke mooie oude foto's vrijwel niet. Het laten maken van foto's kon bruintje gewoon niet trekken. Het bezit van een fototoestel was in die tijd alleen weggelegd voor de gegoede Baarnaar.

In dit geval ligt het toch iets anders. Op deze foto is Nicolaas Hornsveld (1836-1936) afgebeeld. De afstammelingen van deze Nicolaas bezitten letterlijk honderden van dit soort prachtige foto's van de familie. Dat kwam door Dirk Hornsveld (1892-1971), kleinzoon van deze Nicolaas. Dirk was kunstzinnig aangelegd. Hij was sierschrijver, tekenaar, kalligraaf, musicus en fotograaf. In de uitvoering van die activiteiten was hij werkelijk uitmuntend. Geen wonder dat hij, ondanks de enorme investering, een fototoestel aanschafte en talloze prachtige foto's van de familie maakte. En hij maakte niet alleen foto's van de familie, ook plekjes en gebeurtenissen in Baarn legde hij vast op de gevoelige plaat. Zo maakte hij bijvoorbeeld foto's van de drooglegging van de Pekingkom in de jaren twintig. Uniek materiaal!

Nicolaas Hornsveld en Maria de Ruig
Trouwfoto uit 1861

Dit artikel gaat echter over zijn grootvader, Nicolaas Hornsveld. Nicolaas werd geboren in het eenvoudige daglonershuisje dat zijn ouders bewoonden aan het Korte Eindt in Soest. Dit is het meest noordelijke gedeelte van het huidige Kerkpad in Soestdijk. Hij was het 3e kind in het gezin van 9 kinderen (6 jongens en 3 meisjes). Hij werd vernoemd naar zijn grootvader van moederszijde. Aanvankelijk werkte hij in zijn jonge jaren als los werkman/daghuurder in Soest en directe omgeving op diverse tuinderijen en waarschijnlijk ook op boerenbedrijven. Op ongeveer 25-jarige leeftijd (ca. 1861) wordt hij tuinman, later tuinbaas, op de buitenplaats "Rustoord" van de heer F. Poggenbeek in Soestdijk, gelegen aan de Rijksstraatweg schuin tegenover het voormalige hotel Trier. 

Nicolaas 80 jaar oud in 1916

Kort na zijn indiensttreding trouwt hij op 9 november 1861 met Maria de Ruig, eveneens in Soest. Zij trekken in de tuinmanswoning die op het landgoed achter de villa stond. In dit tuinmanshuis zijn alle 8 kinderen geboren. Wegens een sterfgeval, waarschijnlijk van de heer des huizes, wordt de buitenplaats in 1886 verkocht. Nicolaas moet, na 25 jaar trouwe dienst, naar een andere baas uitzien. Kort hierop treedt hij als tuinbaas in dienst van de familie dr. K. W. van Gorkom. Deze familie bewoonde een grote villa genaamd Maria Oord, aan de toenmalige Schapendrift, nu Kerkstraat in Baarn. Het huis was later eigendom van de rooms-katholieke parochie in Baarn en dat werd zusterhuis bewoond wordt door nonnen. Tegenwoordig staat het er vervallen bij en is het als appartementengebouw in gebruik. Dit herenhuis bezat een grote siertuin, een fruittuin en een flinke moestuin. Deze laatste werd omsloten door muren en schuttingen tegen noorden- en oostenwind. Direct achter de moestuin lag de tuinbaaswoning waar Nicolaas met zijn vrouw Maria gewoond hebben van 1886 tot 1911 of 1912. Vanwege de ligging van het huis, grenzend aan de polders en open naar het noorden en het oosten, waardoor het er 's winters ijzig koud kon zijn, kreeg het huis binnen de familiekring de naam Nova Zembla. In een eerder artikel over de tijd dat de Schildersbuurt er nog niet was, heb ik een mooie foto geplaatst waarop Nicolaas met zijn kleinzoon Klaas te zien is in de tuin van deze villa. Klik hier.

Links Nicolaas Hornsveld, rechts dahliakoning Hendrik Hornsveld met zijn
echtgenote Heintje van de Woord in 1926 op kwekerij Burbankia.

Uit het huwelijk werden negen kinderen geboren: Hendrik, Wilhelmina, Sara Elisabeth, Theunis, Feitje, Henriëtte Maria, Nicolaas, een levenloos kind en Jacob Hornsveld. Vooral hun oudste zoon Hendrik zou in Baarn een bekende persoonlijkheid worden. Hij was niet alleen lokaal bekend maar door zijn werk als dahliakweker kreeg hij wereldfaam. Hendrik had zijn dahliakwekerij genaamd 'Burbankia' aan de Faas Eliaslaan en behaalde vele internationale prijzen met de nieuwe dahlia-soorten die hij kweekte. Hendrik stond bij de lokale bevolking bekend als 'opa met de baard'.

Familieportret ter gelegenheid van het veertig jarig huwelijk van Nicolaas Hornsveld en Maria de Ruig in 1901.

Op 9 november 1911 vierden beide oudjes hun 50-jarig huwelijksfeest in het tuinmanshuis. Op die dag trok 's morgens om 10 uur een lange stoet van kinderen, kleinkinderen en naaste familie, lopend van Burbankia naar de Kerkstraat. De stoet trok door de villatuin naar het tuinmanshuis en had veel bekijks van de familie Van Gorkom. Bij het bruidspaar aangekomen hief de menigte een "lang zullen ze leven" aan en trok de hele meute het kleine huis binnen. Het zal er propvol geweest zijn. Tot ‘s avonds 10 uur is er feest gevierd en werden er, zoals gebruikelijk is bij de Hornsvelden, voordrachten en sketches opgevoerd, veel gezongen en gemusiceerd. In 1911 overlijdt de heer Van Gorkom. De familie vertrok en de villa ging in andere handen over. Ook Nicolaas werd ontslag aangezegd. 25 lange jaren is hij tuinbaas geweest op het buitengoed aan de Kerkstraat. Nog tot aan zijn dood mocht hij genieten van een klein pensioen van de familie Van Gorkom. 

Na zijn vertrek bij Van Gorkom trok Nicolaas met zijn vrouw in bij zijn zoon op Burbankia. Hij was toen 75 jaar, maar nog te vief om bij het kacheltje te gaan zitten. Op de dahliakwekerij verrichtte hij nog tal van werkzaamheden en verzorgde hij de groentetuin. Op 12 december 1913 overlijdt zijn vrouw Maria. Helaas is er over haar weinig of niets bekend. Zij werd begraven op de Algemene Begraafplaats in Baarn. 

Familieportret gemaakt in het Cantonspark ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van Nicolaas in 1936

Burgemeester van Reenen en zijn echtgenote feliciteren de honderd
jarige met zijn verjaardag. Links zoon Hendrik Hornsveld met echtgenote.

In de zomer van 1935, kort voor zijn 99ste verjaardag onderging Nicolaas nog een ooroperatie, waarbij zijn hele linker oorschelp werd weg genomen.Op 18 september 1936 werd zijn 100ste verjaardag gevierd. Dit is een groots festijn geworden, waaraan zowel in de plaatselijke als in de landelijke pers uitgebreid aandacht werd besteed. 

Nicolaas Hornsveld wordt vanaf Burbankia naar zijn laatste rustplaats
gebracht op de nieuwe algemene begraafplaats.

Op 25 november 1936 overlijdt Nicolaas Hornsveld, oud 100 jaar en 2 maanden. Hij wordt begraven bij zijn vrouw op de Algemene Begraafplaats in Baarn. Hun graf is per heden nog intact. In diverse fotoarchieven van de familie Hornsveld zijn nog foto’s aanwezig van Nicolaas, samen met zijn broers en zussen en samen met zijn kinderen en kleinkinderen.

Dit artikel is (grotendeels) overgenomen uit het boek "Genealogie en geschiedenis, Familie Hornsveld" van D.H. Werner en A.M.C. van Dalen. Het verhaal is geschreven door Daan Werner, de foto's komen uit de collectie van Anneke van Dalen. Daan en Anneke heel erg bedankt!

Anneke van Dalen en Daan Werner bij de grafmonumenten van hun voorouders

Eric van der Ent

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op  Facebook en Twitter

Een man uit brandweerhout gesneden

Johan van der Linden



Een man uit brandweerhout gesneden. Johan van der Linden begon zijn loopbaan bij de jeugdbrandweer in Baarn. Als hij hieraan terugdenkt komen de demonstraties door de jeugdbrandweer naar boven, waar hij met een poederblusser een brandje moest blussen. Ook deed hij mee aan jeugdbrandweerwedstrijden. 

Anita in een brandweer overal

Oefeningen onder leiding van Cees Dijkman. Plat afleggen, zoals dat werd genoemd, vanaf de open Austin. Na de wedstrijden gingen ze eten bij een Chinees restaurant. ‘De leiding hield dan altijd goed in de gaten dat wij geen bierglazen mee naar huis namen – waar alleen maar limonade in had gezeten,’ vertelt Johan.




Naar het grote korps

Na de jeugdbrandweer is Johan nog vijf jaar lid geweest van het grote korps. Tijdens deze periode deed hij veel voor de personeelsvereniging, de contactcommissie en de voorbereiding voor het 150-jarig bestaan van de brandweer.

Johan en Anita 's trouwdag in 1981

Trouwen met de AA-Ford

Tijdens een jeugdbrandweerfeestjes stelde Johan zijn vriendin Anita voor. In 1981 trouwden Johan en Anita en werden naar het gemeentehuis gebracht met de AA-Ford, die net gerestaureerd was.

Louise Staten Gerrit van de Veenlaan

Nog de kriebels

Johan herinnert zich nog de brand bij Louisa State, waar de gehele zolderverdieping in lichterlaaie stond. Wat hem altijd is bijgebleven was dat bij de nacontrole bleek dat de ramen en kozijnen van staal waren gemaakt en voorzien van kettingen. Hierdoor konden de ramen maar een klein stukje open. Dit was zo gemaakt om te voorkomen dat de jongens en meisjes bij elkaar konden komen via de dakgoten. ‘Maar,’ vertelde Johan, ‘je zou daarboven maar niet weg kunnen komen bij een brand als deze... Wat dan. Als ik weer in Baarn kom om mijn moeder te bezoeken en ik rij langs Louisa State, kijk ik altijd omhoog. Dan krijg ik nog de kriebels als ik eraan denk dat ik toen best eens iemand op zolder had kunnen aantreffen, met alle gevolgen van dien.’

Johan bij de brandweer in Loosdrecht

Eind 1981 verhuisden Johan en Anita naar Loosdrecht waar hij werkte bij Luchttechnische Industrie Loosdrecht (ltl). Johan had inmiddels wel besloten te stoppen met het brandweerwerk. Even wat anders dan alleen daar vele dagen per week mee bezig te zijn.

Opeens kwam er een man in brandweeruniform binnen

De toenmalige commandant van de brandweer van Loosdrecht, de heer Guntenaar, had gehoord dat er bij ltl een brandweerman werkte. Die man zou hij heel graag bij het korps van Loosdrecht willen hebben. Hij vroeg naar de heer Van der Linden en wilde hem graag even spreken. Om een lang verhaal kort te maken: Johan ging bij de brandweer van Loosdrecht.

Plons is ‘water’

‘Op mijn eerste oefenavond mocht ik meerijden met een splinternieuwe brandweerwagen. Maar omdat meer dan de helft van het korps ergens anders was, werd besloten dat ik de volgende week maar eens met een echte oefening moest meedraaien. Zo gezegd zo gedaan. Ik kreeg van iemand uitrukkleding, een helm en een portofoon. Ik mee op oefening naar jachthaven Het Anker. Hier werd het commando afleggen gegeven en ik stapte in het donker uit de brandweerwagen: “Plons”. Ja hoor, ik zakte zeker twee meter het water in en zat volledig onder het eendenkroos. Wat was er gebeurd. De collega’s hadden de brandweerwagen op de steiger geparkeerd. Iedereen wist dat natuurlijk, maar ik niet! Meteen nat naar huis gebracht, even douchen en hup, weer mee naar de brandweerkazerne. De oefening ging verder niet meer door maar “de basis was gelegd”.’

2e van links is Johan tijdens de jeugdbrandweer wedstrijden in 1984

Johan is ook brandweerduiker geweest

‘Jaren ben ik brandweerduiker geweest. Vele oefeningen en het echte duiken moeten doen. Wat ik niet altijd leuk vond was duiken in de winter. Het water was natuurlijk koud, maar je ademhalingsautomaat kon bevriezen en dat vond ik niet prettig op zo’n vijftien meter diepte.’

Nog steeds bij de brandweer van Loosdrecht

Johan werkt nog steeds bij de brandweer van Loosdrecht als vrijwilliger in de rang van hoofdbrandwacht. ‘Het bevalt mij hier prima, maar ik heb in Baarn ook een leuke tijd gehad,’ zo eindigde Johan zijn verhaal.



Het boek over de Brandweer van Baarn "Waarom Redden" is te koop voor een klein prijsje (€ 8,00). Kijk in onze webwinkel
Het Boek "Waarom Redden"









Geplaatst door L.J.A.Bakker oud korpslid van Brandweer Baarn

http://www.grijsvuur.nl
http://knipselsuitkranten.nl
http://ljabakker.magix.net/website#Startpagina

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Gelukkig Nieuwjaar!

Toen de Schilderswijk er nog niet was

Blik in de polder achter het tolhuisje, hoek Eemstraat / Kerkstraat.
De Schildersbuurt bestond nog niet.

Het is bijna niet meer voor te stellen. Ruim zestig jaar geleden, dus begin vijftiger-jaren van de vorige eeuw,  zag Baarn er totaal anders uit. Denk je eens in, de hele noordkant van Baarn was er nog niet. Zestig jaar is nog niet eens zo lang als een gemiddeld mensenleven, maar wat is er allemaal wel niet gebeurd met ons mooie Baarn. Uitbreiding was onvermijdelijk. Na de oorlog barstte Baarn uit zijn voegen. er moest nodig uitgebreid worden.

Het tolhuisje bij één van de vele overstromingen die voordat de afsluitdijk werd aangelegd regelmatig plaatsvonden.
Maar goed dat de Schildersbuurt er toen nog niet was.

Afbraak van het tolhuis in 1956

Probeer je Baarn eens voor te stellen in 1950. Als je van de Brink de Eemstraat op liep, richting Bunschoten en je kwam bij het tolhuisje bij de Kerkstraat, dan was dat het begin van de polder. Rechts had je wat woningbouw rondom de Faas Eliaslaan, achter het tolhuisje stond nog de prachtige villa Eemwijk, die nog steeds aan de Eemweg te vinden is. Voordat de afsluitdijk gebouwd werd, in 1932, stond het water van de Zuiderzee regelmatig tot aan deze plek en bij storm en extreem hoog water zelfs tot in Baarn. De complete Schilderswijk en de Opstandingskerk waren er nog niet, en natuurlijk waren ook de Zeeheldenbuurt en het Eemdal nog niet gebouwd. Die zijn van veel latere datum. Het tolhuis is in 1956 gesloopt. Het toenemende verkeer op de Eemweg had meer ruimte nodig. Weg uniek plekje in Baarn!

Rechts de boerderij van Haarman aan de Kerkstraat. Ook inmiddels verdwenen.

Maria Oord en daarachter de Nicolaaskerk

Lopen we in 1950 vanaf het Tolhuisje de Kerkstraat in, dan was rechts de boerderij van Haarman te vinden, even verderop Maria Oord, het voormalige Zusterhuis van de Nicolaaskerk en daarvoor de woning van Dr. Karel Wessel van Gorkom.


Achter Maria Oord lag een flinke tuin en daarachter de tuintjes van School- en Werktuinen. Toen begin jaren vijftig de Schilderswijk werd gebouwd, moest School- en Werktuinen naar de huidige Geerenweg verhuizen. Dan was daar de Nicolaaskerk met tussen de kerk en Maria Oord een pad naar de oude begraafplaats. Daarachter dus alleen maar polderlandschap.

Nicolaas Hornsveld en Klaas Hornsveld in de tuin van Maria Oord. 

In de tuin van Maria Oord was Nicolaas Hornsveld (1836-1936) tuinbaas. Van Anneke van Dalen uit Huissen ontving ik een prachtige foto van Nicolaas Hornsveld met zijn kleinzoon Klaas Hornsveld. De foto is gemaakt in de tuin van Maria Oord. Je kunt prachtig de polder inkijken richting de Eemweg.
Op de achtergrond zie je twee villa's aan de Eemweg nabij de Tromplaan liggen. De linker is 'Villa De Piraat', waar Johannes Franciscus (John) Wijsmuller woonde, grondlegger van de sleep- en bergingsmaatschappij. Deze villa is daar nog steeds te vinden. De rechter villa heb ik  hier nog even in close up weergegeven. Links tussen de bomen is nog net het theekoepel zichtbaar dat bij 'De Piraat' gehoord zal hebben. Op de foto met de twee tuinlieden Hornsveld is prachtig het polderlandschap te zien.

De tuintje van School- en Werktuinen, achter de tuin van Maria Oord

Achter de tuin van Maria Oord waren zoals ik schreef de tuintjes van School- en Werktuinen te vinden, die begin jaren vijftig moesten verhuizen naar de Geerenweg toen de Schildersbuurt gebouwd werd.

Op deze foto is een mooi overzicht van de rand van Baarn te zien. Midden onderaan villa Maria Oord met daarachter de
tuin waar de foto van Nicolaas Hornsveld genomen is en daarachter (op de foto helemaal rechts) de tuintjes van
School er werktuinen. Achter de Nicolaaskerk ziet u de katholieke begraafplaats. De oppervlakte daarvan is
inmiddels verdubbeld. In de rechter bovenhoek het Rode Dorp.

Het karakteristieke 'Rode Dorp' 

Lopen we verder door de Kerkstraat, dan kreeg je voorbij de kerk rechts het Melkpad en de Weteringstraat die naar het 'Rode Dorp' leidden. In die wijk zijn straten als Breitnerstraat, Marisstraat, Mesdagplein en Mauvestraat te vinden. Dat 'Rode Dorp' lag als een soort eiland in de polder. Deze wijk is al in de jaren twintig van de vorige eeuw gebouwd.

De bouw van het Rode Dorp in de jaren twintig. Destijds een 'eiland' in de polder aan de rand van Baarn.

Boerderij Daatselaar aan de Zandvoortweg. Het pad dat hier de polder
in loopt heet nu Thorbeckelaan.

Voorbij het Melkpad kwam je op de splitsing Dalweg - Zandvoortweg. Ook de Zandvoortweg was de grens van Baarn. De Mauvestraat, behorende bij het 'Rode Dorp' was nog bebouwd, maar daar voorbij, de huidige Staatsliedenbuurt en verderop de Professorenbuurt, bestonden nog niet.

Dahliaveld van kweker Bruidegom aan de Zandvoortweg. De hier afgebeelde huizen staan nu aan de Nolenslaan.

Aan de rechterzijde van de Zandvoortweg waren alleen wat boerderijen en kleine woningen te vinden en af een toe een kwekerij, vooral dahliakwekerijen. De Staatsliedenbuurt en de Professorenbuurt zijn pas in de jaren zestig gebouwd.

De Zandvoortweg ter hoogte van de huidige Prof. Molengraafflaan. Zie het polderlandschap achter de bebouwing.
Nu ligt daar de Professorenbuurt.

Eric van der Ent

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op  Facebook en Twitter