Op woensdag 15 juni
1994 heeft zich in het pand Weteringstraat 32 te Baarn een explosie voorgedaan.
Eén persoon is daarbij om het leven gekomen, terwijl twee kamerbewoners
ongedeerd het pand hebben kunnen verlaten.
Gelet op het feit dat
bij de explosie een slachtoffer is omgekomen en vele persoonlijke bezittingen
niet meer in veiligheid konden worden gebracht is een uitgebreid verslag van
deze explosie opgemaakt. Centraal daarbij staat de vraag hoe een en ander heeft
kunnen gebeuren.
Evaluatie
Naar aanleiding van
deze explosie hebben een aantal evaluaties plaats gevonden, die door de
volgende instanties zijn bijgewoond:
15 juni 1994 om 16.00
uur in de brandweerkazerne, aanwezigen: ~
Politie ~ Brandweer ~ Burgemeester
van Baarn ~ Slachtofferhulp ~ GGD ~ BOTU (bedrijfsopvangteam Utrecht van de
politie)
28 juni 1994 om 19.30
uur in de brandweerkazerne aanwezigen: ~ Politie ~ Brandweer ~ GGD ~ REMU (gasbedrijf) ~
Gemeente Baarn (Bouw en woningtoezicht) ~ Technische recherche.
4
juli 1994 om 13.30 uur in de brandweerkazerne aanwezige ~Politie ~Brandweer ~
Stichting Salvage
7
juli 1994 0m 19.30 uur in de brandweerkazerne aanwezigen de korpsleden van de
brandweer van Baarn en Soest.
Beschrijving van de explosie
Het
object
In het
pand Weteringstraat 32 was gevestigd een rijwielzaak van de firma Hommes. De
rijwielzaak besloeg de begane grond van het pand, die bestond uit een winkel,
werkplaats en magazijn. Onder de werkplaats bevond zich een kelder. Deze kelder
was alleen via de werkplaats bereikbaar. De eerste alsmede de tweede verdieping
waren ingericht voor kamerbewoning en als zodanig ook verhuurd. De ingang
bevond zich aan de achterzijde van het pand.
Het
incident
Op
woensdagochtend 15 juni 1994 om 07.48 uur werd de omgeving opgeschrikt door een
explosie in de rijwielzaak van de firma Hommes. De explosie is door
voorbijgangers en omwonenden gemeld via alarmnummer 06-11.
De
brandweer van Baarn werd door de alarmcentrale van de Regio Eemland gealarmeerd
om 07.50 uur. Deze rukte uit om 07.52 uur, waarna direct door de dienstdoende
bevelvoerder middel alarm werd doorgegeven aan de alarmcentrale.
Om 7.
55 uur was de brandweer ter plaatse die in overleg met de politie een eerste
verkenning uitvoerde. Gelet op de aard van het incident werd direct bijstand
gevraagd door de toen aanwezige disciplines. Door omwonenden waren reeds met
behulp van ladders de niet gewonde, doch hevig geschrokken, bewoners uit het
nog redelijk overeind gebleven gebouw gehaald en ondergebracht bij de naast
gelegen buren van het pand.
Aan de
voorzijde was een menselijk lichaam zichtbaar, dat op een hoogte van 3, 5 mtr. bekneld
zat tussen het puin.
Personeel
van de GGD stelde een onderzoek in aan het slachtoffer en dekte de vermoedelijk
overleden kamerbewoonster met een deken af. Om 08.15 is door een arts uit Baarn
ter plaatse de dood geconstateerd.
I.v.m.
de mogelijkheid dat er meerdere slachtoffers onder het puin aanwezig zouden
zijn, heeft er via de regionale verbindingscommandowagen en het politiebureau
van Baarn regelmatig overleg plaats gevonden om achter de mogelijke identiteit
van de kamerbewoners te komen. Op het
politiebureau werd in overleg met leden van slachtofferhulp en BOTU voor opvang
van de slachtoffers, vrienden, familie en andere personen, zorg gedragen. Naast
de aanwezigheid van Salvage (het overkoepelend orgaan van de
verzekeringmaatschappijen) werd een beroep gedaan op het reddingshondenteam.
Om
14.00 uur is men begonnen fasegewijs het gebouw verder te slopen, zodat in
samenwerking met de technische recherche en het gerechtelijk laboratorium
gezocht kon worden naar sporen van de oorzaak van de explosie.
Analyse van de explosie
De
explosie is waarschijnlijk ontstaan in de kelder van het gebouw, welke gelegen
was aan de linkerzijde van het gebouw onder de werkplaats. De ontploffing is zo
krachtig geweest dat in eerste instantie gedacht werd aan een aantal
centimeters oplichten van de kapconstructie. Na
bestudering van de gemaakte foto's is komen vast te staan dat door de explosie
de linkerzijgevel volledig, vanaf het maaiveld, was weggeslagen. Hierdoor is de
verdiepingsvloer en de kapconstructie ± 5 meter voorbij het punt van de
linkerzijgevel geschoven. Het
begin van een brand (brandsporen hebben dit aangetoond) is door de explosie
zelf gedoofd.
Omdat
de verdiepingsvloer en de kapconstructie hun steunpunten door het instorten van
de zijgevel verloren, werden de aanwezige binnenmuren op de eerste verdieping
mee omgetrokken. Het slachtoffer bevond zich in de kamer op de eerste
verdieping aan de voorzijde van het gebouw en werd bedolven onder de ingestorte
binnenmuur en de verdiepingsvloer van de zolder. De
inzet van de brandweer en politie heeft zich dan ook in eerste instantie
beperkt tot het in zekerheid stellen van eventueel meerdere mogelijk in het
gebouw aanwezige personen. Voordat
er met de sloop werd begonnen, zijn door de brandweer boven het ingestorte pand
met een hoogwerker gasmetingen verricht. De gasconcentratie was vrij laag en
werd veroorzaakt door openstaande gasleidingen in het gebouw.
Om
09.05 uur was de REMU (gas) ter plaatse, zodat vanaf de hoofdleiding in de
Weteringstraat de gastoevoer kon worden afgesloten. De REMU
heeft in samenwerking met Gastec N.V. (Nederland Centrum voor Gastechnologie)
metingen verricht tussen de hoofdleiding en de gasmeter, teneinde ervan
verzekerd te zijn dat het hier niet ging om een gasexplosie vanuit het
distributienet.
 |
| de gasmeter |
Bevindingen t.a.v. het gebeuren rond de
explosie
Bij dit
incident was er direct na de explosie een stabiele organisatie waar te nemen.
Vrij snel was duidelijk dat we te maken hadden met zeker één dodelijk
slachtoffer, dat de ravage enorm was en dat er mogelijk meer slachtoffers onder
de puinhopen lagen.
De
oorzaak van de explosie was niet duidelijk. Er werd rekening gehouden met een
gasexplosie, vandaar dat snel de REMU gewaarschuwd werd. De
komst van de REMU liet in de ogen van het hulpverleningspersoneel ter plaatse
lang op zich wachten. In eerste instantie was de REMU telefonisch moeilijk te
bereiken. Een intern communicatieprobleem zorgde voor een vertraagde reactie.
In eerste instantie werd alleen de electriciteitsploeg gestuurd. Bij het
ontdekken van de omissie werd de gasploeg alsnog nagestuurd.
Leiding en coördinatie bij de explosie
Vanaf
het allereerste begin van de explosie is gekozen voor een gedeelde
bevelvoering.
Daarbij
fungeerde de officier van dienst van de brandweer als aanspreekpunt voor het
brandweerpersoneel en voor de politiemensen was dat hun officier van dienst.
Beide
officieren overlegden voortdurend en namen gezamenlijk de beslissingen.
Tot de
fase van het justitiële onderzoek lag het zwaartepunt van de bevelvoering meer
bij de brandweer. Op het moment dat de politiebelangen groter waren verschoof
het zwaartepunt naar de officier van dienst van de politie. Grote voordeel van
deze harmonieuze samenwerking was dat voor iedereen duidelijk was wie de
verantwoordelijken waren. Beide officieren konden snel en adequaat zaken
regelen via hun eigen disciplines.
Communicatie
Op de
plaats van het incident werd gebruik gemaakt van een verbindingsnet
(portofoon), hetgeen de communicatie vereenvoudigde. In een vroeg stadium werd
gebruik gemaakt van de Regionale verbindingscommandowagen van de brandweer. Via
dit voertuig is een telefoonverbinding tot stand gebracht met het politiebureau
in Baarn, van waaruit bepaalde activiteiten ten aanzien van beeldvorming over
mogelijke slachtoffers, slachtofferopvang en enkele meldkamerwerkzaamheden
werden gecoördineerd. Via de
meldtafel in het politiebureau in Baarn en de Regionale Alarmcentrale werden
diverse instanties gewaarschuwd en zaken geregeld. Omdat veel activiteiten
routinematig gebeuren is terugkoppeling via een checklist, wat niet gebeurde,
aan te bevelen. De
afstemming van het incident met de brandweer, politie en gemeentelijke diensten
is redelijk goed verlopen.
Voor
een opschaling van de bestrijdingsorganisatie als bij een ramp was geen reden.
Daarom heeft de afstemming van de hulpverleningsdiensten in de
verbindingscommandowagen plaats gevonden.
De media
Al vrij
snel na de explosie waren de verslaggevers van de plaatselijke, regionale en
landelijke schrijvende pers aanwezig. Ook de radio en televisiestations lieten
van zich weten. Op de
plaats van het incident werden de journalisten zoveel mogelijk opgevangen door
de officier van dienst van de brandweer, omdat de persvoorlichter van de
politie zijn post in Soest weer had betrokken, later voegde hij zich weer bij
de plaats van het incident.
Om de
pers te voorzien van informatie zijn twee perscommunicees uitgegeven, waarvan
een om 10.00 uur in de verbindingscommandowagen ter plaatse en de ander om
15.00 uur in de brandweerkazerne. Hierbij waren vertegenwoordigers van alle
hulpverleningsdiensten aanwezig.
De geneeskundige hulpverlening
Mede
dankzij een gunstig tijdstip - er werd bij de ambulancedienst juist een wagen
in gereedheid gebracht om gestationeerd te worden in de uitrukpost van Baarn -
waren snel twee ambulances aanwezig. Het ambulancepersoneel kon niet veel
uitrichten. Het dodelijke slachtoffer lag bekneld en kon niet eenvoudig bevrijd
worden. Omdat de bergingswerkzaamheden nog enige tijde in beslag zouden gaan
nemen, kreeg het ambulancepersoneel het verzoek zich op afroep beschikbaar te
houden. Uit de evaluatie is gebleken dat onder dergelijke omstandigheden het
beter zou zijn geweest een ambulance eenheid ter plaatse te houden. Tijdens de
bergingswerkzaamheden kunnen altijd gewonden vallen.
Gemeente
Vanaf
08.15 uur tot middernacht 01.45 uur werden door een medewerker van de afdeling
Bouw- en woningtoezicht de sloopwerkzaamheden nauwlettend begeleid. Ondanks de
goede communicatie tussen deze medewerker en de bevelvoerders van de brandweer,
bleek de rol van de medewerker van Bouw en woningtoezicht in het geheel niet
bij iedereen bekend te zijn. Dit kan als gevolg hebben dat verkeerd materieel
wordt aangevoerd, danwel de slopers niet weten wat hen te wachten staat. Ook
bij het veiligstellen van persoonlijke eigendommen is het raadzaam dat deskundigheid
bij instortingsgevaar niet in de wind wordt geslagen. Bij een dergelijk
incident is het goed volgens een checklist te werken, waar en tot welk gebied
de verantwoordelijkheden liggen.
Salvage
Om ± 09
.15 uur werd op verzoek van de brandweer door de Regionale Alarmcentrale
Eemland aan de alarmcentrale van de verzekeraarshulpdienst een verzoek gedaan
om de Salvage coördinator. Om 10. 05 uur meldde deze coördinator zich bij de
verbindingscommandowagen. Na uitwisseling van gegevens is de Salvage coördinator
begonnen met het treffen van schade beperkende maatregelen, zoals het
dichtspijkeren van de kozijnen waarvan het glas door de explosie was gesprongen
(buren Weteringstraat 32). Ook trof hij maatregelen voor het verzamelen van
persoonlijke eigendommen welke aan IDG-Presto te Amersfoort werd opgedragen. De Salvage
coördinator presteerde later onder de maat bij de sloopwerkzaamheden, omtrent
het nemen van de verantwoordelijkheid voor de financiële afwikkeling van de
sloopkosten en het veilig stellen van persoonlijke eigendommen. De
samenwerking met de vertegenwoordiger van Salvage is dan ook niet vlekkeloos
verlopen. In een gesprek op 4 juli j.l. heeft de Salvage manager toegegeven dat
er coördinatiefouten zijn gemaakt.
Nazorg
Tijdens
het eerste evaluatiegesprek op 15 juni in de brandweerkazerne sprak een
medewerker van het Bedrijfsopvangteam van de Politie (BOTU) zijn waardering uit
over de wijze van optreden van politie, brandweer en andere hulpverleners. Hij zag
alles even goed en gestroomlijnd verlopen en had in het verleden het menigmaal
anders gezien. Het bijpraten en de briefing onder de hulpverleners is en blijft
belangrijk.
De oorzaak van het ongeval
De
conclusies omtrent de oorzaak van de explosie zijn als volgt:
a. De
explosie is vermoedelijk veroorzaakt door een gasconcentratie (LPG) waarvan
door nog onbekende oorzaak uitstroming naar de onder de werkplaats van de
rijwielhandel gelegen kelder heeft plaatsgevonden.
b. In
deze kelder stond een compressor die automatisch in werking treedt zodra de
buffervoorraad lucht in de ketel van de compressor is teruggelopen.
c. Door
het aanslaan van de compressor heeft dit toen vermoedelijk in samenhang met de
aanwezige gasconcentratie tot een explosie geleid.
 |
| de kelder |
Geplaatst door L.J.A.Bakker
http://www.grijsvuur.nl
Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter
Kom in actie en deel ook uw Baarnse herinneringen op Groenegraf.nl
Geplaatst door L.J.A.Bakker
