Vernieuwde website met de verhalen van Baarnaars en Barinezen.

Klik HIER om oude en nieuwe verhalen te te lezen op: https://www.geheugenvanbaarn.nl/lezen

De website Groenegraf.nl of Geheugenvanbaarn.nl bestaat al sinds 2005 en is ontwikkeld door de lokale geschiedschrijver Eric van der Ent. Eric bracht jarenlang Baarnse families in kaart bracht, verzamelde historische informatie en foto’s en digitaliseerde deze.  Hij schreef verhalen en plaatste die in de Baarnsche Courant en hij gaf een fors aantal boeken uit met verhalen van Baarn.  Met tomeloos enthousiasme hield Eric de Baarnse geschiedenis levend.

 En dan stopt plotseling op zaterdag 11 november 2023 met het overlijden van Eric alles. Zijn echtgenote en kinderen en de vrijwilligers, werkzaam onder de vlag van de door Eric opgerichte stichting Groengraf.nl kijken vertwijfeld naar de schitterende verzameling die Eric heeft opgebouwd. Hoe nu verder?

Eric had een zeer fraaie website gebouwd met bijzondere mogelijkheden om de verhalen van Baarnaars en Barinezen te kunnen vertellen. Op de website worden persoonsverhalen opgebouwd met gegevens uit meerdere bronnen. Een soort eerste vorm van Kunstmatige Intelligentie. Eric was in 2005 zijn tijd al ver vooruit! Maar helaas, geen documentie , geen handleiding, geen informatie over hoe dit alles technisch in elkaar was gezet.

Met behulp van vrijwilligers van de Historische Kring Baerne werd een plan opgesteld om deze waardevolle collectie onder te brengen maar vooral bereikbaar te houden voor het brede publiek. Een nieuw bestuur van de Stichting Groenegraf.nl trad aan en daarna begon het uiteenrafelen van de website. Welke bestanden worden geraadpleegd, hoe worden deze bestanden onderhouden, hoe wordt het verhaal opgebouwd, welke provider, welke taal, legio vragen dienden zich aan. Enkele IT vrijwilligers van de Historische Kring Baerne hebben maanden gezocht en zijn vervolgens aan de slag gegaan om het geheel weer op te bouwen.

 

Met trots kan de Stichting Groenegraf.nl melden dat de vernieuwde website op 26 november 2025 live is gegaan. Als de gebruikers nu op bezoek gaan bij  www.geheugenvanbaarn.nl komen ze op de vernieuwde site met de bekende functies.  Deze site is nu gedocumenteerd, kan weer onderhouden worden en dus blijft de waardevolle verzameling ook voor de toekomst beschikbaar voor het brede publiek.

De website wordt goed bezocht door  de inwoners van Baarn maar ook belangstellenden voor de Baarnse geschiedenis van buiten Baarn, zowel binnen als buiten Nederland, weten de weg naar de website te vinden. Dat blijkt ook uit de vele donaties die de Stichting mag ontvangen.

 Vrijwilligers van het eerste uur, zoals John Kappers, Karla Roskamp en Leen Bakker blijven de verzameling van Eric uitbreiden en beschikbaar houden.  Natuurlijk zijn zij ook op zoek naar nieuwe vrijwilligers die een steentje kunnen bijdragen, bijvoorbeeld door het schrijven van verhalen of het uitvoeren van onderzoeken naar de Baarnse geschiedenis.  Ook vrijwilligers met IT kennis en ervaring zijn nodig om de website nog verder uit te breiden en de fraaie collectie Baarns erfgoed aan het publiek te kunnen presenteren.

 

Baarn, 26 november 2025

 Verdere informatie bij:

Leen Bakker, bakker.groenegraf@gmail.com

John Boers, johnboers96@gmail.com, tel: 06 83622391

 

De IT Vrijwilligers:                                                De Groenegraf vrijwilligers

 

Arthur Bouland                                                        Leen Bakker voorzitterr

Ben de Moel                                                              Karla Roskamp secretaris

Jesse Vanderwees                                                  John Boers penningmeester

Steven Sijmonsbergen

Gert Jan van der Burg                                                    John Kappers

 

www.geheugenvanbaarn.nl

 

Het groene graf is een bijnaam voor één van de mooiste plaatsen in het Eemland: Baarn.

Groen, omdat er ten zuiden van Baarn prachtige bossen liggen en ten noorden van Baarn uitgestrekte polders. Graf, omdat het vanouds een plaats is waar de rijke Amsterdammers heentrokken om te rentenieren en hun laatste levensdagen te slijten.

Na de aanleg van de spoorweg van Amsterdam richting Amersfoort en later door naar Zutphen lieten de welgestelde Amsterdammers in Baarn hun zomerhuizen bouwen. 's Winters werken in Amsterdam en 's zomers vertoeven in het mooie Baarn. De spoorlijn maakte dat mogelijk.

Vaak gingen deze Amsterdammers in de laatste periode van hun leven definitief in Baarn wonen en vonden zo ook hun laatste rustplaats in Baarn. Daarom groene graf. 

 

Een Baarnaar gesneuveld op 10 mei 1940

Leendert Johannes Beerschooten

Het verhaal over een inwoner van Baarn die is gesneuveld op 10 mei 1940 te Den Helder. Hij stierf voor zijn vaderland.

Wat gebeurde er op 10 mei 1940:

Toen de opeenvolgende berichten bij het Nederlandse oppercommando en de Nederlandse regering binnenkwamen, deelde het Algemeen Hoofdkwartier om 05.15 uur mee: "Van drie uur af hebben Duitsche troepen de grens overschreden. Vliegaanvallen zijn geprobeerd op enkele vliegvelden. Weermacht en afweer zijn paraat bevonden. Voor zover bekend zijn ten minste 6 Duitsche vliegtuigen neergehaald."

De Duitse gezant overhandigde om 06.00 uur een verklaring, waarin de inzet van een geweldige troepenmacht werd aangekondigd. Duitsland garandeerde de staat van bezit in Europa en overzee indien verzet zou uitblijven. Zo niet, dan bestond er gevaar voor volledige vernietiging van land en staatsbestel. Als motivatie vermeldde men een dreigende inval van Frankrijk en Groot- Brittannië, België, Nederland en Luxemburg. In haar antwoord wees de regering de Duitse aanval verontwaardigd af en verklaarde dat Nederland geen enkele overeenkomst had gesloten of overwogen met welke natie dan ook. Nederland verklaarde dat het zich in oorlog beschouwde met het Duitse Rijk.

De regering liet haar vertegenwoordigers in Parijs en Londen weten dat "aan ons land te verlenen bijstand welkom zal zijn". Op hun beurt lieten de Franse en Britse regeringen weten dat deze hulp zo mogelijk zou worden verleend. Nog diezelfde ochtend rukte het Franse 7e Leger op richting België en Nederland.

De Nederlandse regering bleek in deze eerste oorlogsdagen een meester in selectieve informatievoorziening. Er werd slechts weinig concrete informatie aan de Nederlandse bevolking doorgegeven. Alles wat de Nieuwe Rotterdamsche Courant 's avonds kon melden, was dat de Duitsers met vier pantsertreinen waren binnengevallen. Een ervan was bij Venlo samen met de spoorbrug in de lucht gevlogen. Ook de andere drie zouden vernietigd zijn. Verder zouden 70 Duitse vliegtuigen zijn neergehaald. Daarbij zouden 1000 parachutisten op één dag zijn gedood. Er werd met geen woord gerept over de andere Duitse troepen. Ook zouden er "zwakke, in het binnenland gelande vijandelijke afdelingen trachten zich te handhaven". De werkelijkheid was dat Duitsland, in de toentertijd grootste luchtlandingsoperatie uit de geschiedenis, rond de residentie bijna 8000 man aan de grond had gebracht rond Den Haag, Rotterdam en Moerdijk. 

Een Bf-109

Tijdens de mobilisatie werd de 1e Jacht Vliegtuig Afdeeling (1e JAVA) op vliegveld de Kooij in Den Helder gestationeerd. Zij beschikten over Fokker D.XXI’s. Op 10 mei 1940 boden toestellen van deze eenheid fel tegenstand tegen de Luftwaffe. Het terrein zelf kreeg een aantal luchtaanvallen te verduren. De meeste gebouwen en lesvliegtuigen gingen daarbij verloren.



Grafzerk L.J. Beerschooten

Tijdens deze aanvallen is mijn oom, Leendert Johannes Beerschooten  die Korporaalradiotelegrafist bij de Afdeeling 1e JAVA op vliegveld de Kooij was, die dag helaas gesneuveld, door toedoen van de mitraillerende Bf-109's vliegtuigen van de duitsers. Hij is begraven op de nieuwe Algemene Begraafplaats hier in Baarn, vak 18 nummer 6.







Tijdens de oorlog had mijn oom een Oorlogszakboekje bij zich. In het oorlogszakboekje staat het uittreksel uit de Nederlandse vertaling van het op 27 juli 1929 te Genéve gesloten Verdrag voor de verbetering van het lot der gewonden en zieken, zich bevindende bij de legers te velde, bekend gemaakt bij Koninklijk Besluit van 25 oktober 1932, Staatsblad Nr. 514.



Oorlogszakboekje

Middels een telegram kreeg mijn Opa, Leendert Johannes Beerschooten, namens de oorlogsminister "een uitnodiging om aanwezig te zijn herdenkingsplechtigheid op 14 mei 1946, tot het in ontvangst nemen van een postume huldiging". Het ging hier het postuum toegekende 'BRONZEN KRUIS" aan zijn zoon.

Telegram met de uitnodiging



De voordracht

bronzen kruis

Een bijbehorende oorkonde

In mei 1949 ontving mijn opa van de Minister van Oorlog, gelet op het Koninklijk Besluit van 6 januari 1948, Postuum toegekend aan zijn zoon het "Oorlogsherinneringskruis".

   In oktober 1950 ontving mijn opa een brief van de oorlogsgravenstichting. hierin werd zijn medewerking gevraagd om het ruimen van graven in de toekomst te voorkomen.

Brief van de Oorlogsgravenstichting

In augustus 1967 kreeg mijn opa een brief van een Commandant van de Koninklijke Luchtmacht, J. Eden. Hierin werd uitgelegd dat zij een blijvend contact met de nabestaanden wilden onderhouden via "Het van Weerden Poelmanfonds.

Brief over de van Weerden Poelmanfonds

Het onderhouden van de graven van mijn familie, waaronder die van oom, doe ik zelf op de begraafplaats. Wel zorg ik ervoor dat voor 1 mei de graven nog even extra aandacht krijgen.

Op het bevrijdingsmonument tegenover het station zijn 2 plaquettes aangebracht. Op de rechter plaquette staat ook de naam van Leendert Beerschooten.

Het Bevrijdingsmonument tegenover het Station in Baarn

Het bevrijdingsmonument staat symbool voor vrede en veiligheid. Het kruis herinnert aan de oorlogsslachtoffers en de muur verbeeldt de fusillademuur waartegen velen het leven lieten.
Het monument, een ontwerp van Ir. Daniël Horn (26-04-1903) werd onthult op 3 mei 1947, is een uit blokken natuursteen opgetrokken gedenkmuur met in het midden een kruis. Aan weerszijden bevindt zich een gebogen lage bakstenen muur, waarop een plaquette is bevestigd. Op de rechterplaquette zijn de namen van de 31 Baarnse oorlogsslachtoffers vermeld. Op de linkerplaquette wordt de betekenis van het monument uitgelegd. Aan de voorkant van de muur is een gemetseld plateau aangelegd.  De tekst op de muur luidt: '1940 1945'.
 

Linker plaquette van het monument

Rechter plaquette van het monument met de 31 namen

bevrijdingsmonument
op 4 mei in Baarn

Tijdens de dodenherdenking op 4 mei gebeurde het wel eens dat er een aantal vliegtuigen over kwamen. Zij vlogen dan over in " De Missing Man Formation".

De Missing Man Formation is een eerbetoon aan een overledene, meestal een mede-vlieger of staatshoofd. Ook kan het een herdenking zijn voor de gevallenen in een strijd of oorlog. Het ritueel van de Missing Man Formation kent twee varianten. De eerste variant is dat de fly past wordt uitgevoerd door een formatie, waarbij duidelijk te zien dat één vliegtuig ontbreekt (de ‘missing man’). Dit wordt gedaan als er maar drie vliegtuigen zijn om de formatie mee te vliegen. De tweede variant is de viermans-formatie waarbij één van de vliegtuigen op het moment suprème steil omhoog klimt. Ook bij de viermans-formatie is het mogelijk dat één vliegtuig simpelweg ontbreekt. In 2007 heb ik de eerste variant hiervan in Baarn gezien.



De ‘missing man’

 

4 mei 2007 dodenherdenking in Baarn






Leen Bakker

Geplaatst door L.J.A.Bakker

http://ljabakker.magix.net/website

http://www.grijsvuur.nl

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter





Kruispunt Trier

Kruispunt Trier

Wellicht hebben vele Baarnaars zich verbaasd over de naam, welke het grote kruispunt bij de Amsterdamsestraatweg even voorbij Paleis Soestdijk gekregen heeft. Afslaan richting Bilthoven gebeurt immers op het ’Kruispunt Trier’. Tevergeefs zal worden gezocht naar enige samenhang met die gelijknamige oude stad aan de Moesel. Want die relatie bestaat helemaal niet.

De naam is afkomstig van een hotel, dat daar tientallen jaren op die hoek gestaan heeft. Eigenaar was de Amsterdammer C. Trier. Overigens geen onbekende in de horecawereld, want in de hoofdstad bezat hij in de Kalverstraat ’Het Poolsche Koffiehuis’. Tot ver na de laatste wereldoorlog zou dat etablissement trouwens drukbezocht blijven, al werd de naam in ’Hotel Polen’ veranderd.

In Baarn zou ook het nodige veranderen. Het oude hotel Ubbink werd al spoedig gesloopt, om plaats te maken voor een geheel nieuw pand. Een horecabedrijf dat aan de eisen van de nieuwe (twintigste) eeuw zou kunnen voldoen. Het vroeg enige tijd behelpen, maar al spoedig verscheen het nieuwe hotel, dat zoals verwacht de naam van de eigenaar zou krijgen: Hotel Trier.

Het duurde niet lang of iedereen sprak daarna ook over het kruispunt Trier, een begrip dat door de nabijheid van het paleis steeds belangrijker zou worden. Het is dan ook niet toevallig, dat juist op dit kruispunt de eerste proeven in onze gemeente met een rijdende stoplichteninstallatie werden genomen.

In de loop van 1898 kon het nieuwgebouwde hotel geopend worden. Maar aanpassingen aan de eisen des tijds bleven vervolgens uit en na een leegstand van tientallen jaren, ontkwam ook Hotel Trier niet aan de slopershamer. Op de vrijkomende grond verrezen de huidige Oranjeflats, iets meer op Soester gebied gelegen.

Schuin achter Hotel Trier stonden destijds de stallen, waar de paarden en rijtuigen van de gasten ondergebracht konden worden. Toen daar minder en minder gebruik van gemaakt werd, vulde een tennisbaan de open ruimte langs de Praamgracht op.

De Baarnse Bierhal

U leest het goed, ook Baarn kende een ’bierhal’, zodat men voor die activiteit heus niet naar onze Oosterburen behoefde te gaan. Ongeveer te vinden op de plaats, waar nu de taxi-wachtplaats aan het Stationsplein te vinden is. Oorspronkelijk moest men naar het tweede perron in Baarn de spoorrails oversteken, wat later door een tunnel gewijzigd werd. De ingang van die tunnel kwam naast de Bierhal te liggen.

Toen het Baarnse stationsgebouw verrees, werd de bovenverdieping gebruikt voor restauratieruimte. De trap erheen is nog altijd aanwezig. Na de komst van de bierhal zou deze wachtruimte van daaruit bediend worden. Om tenslotte door enkele woningen vervangen te worden.

In 1935 nam ene Hastrich de exploitatie van die bierhal van zijn voorganger Van Duursen over en zie, hij maakte er een bloeiend bedrijf van. Natuurlijk niet alleen met die Duitse concerten, er kwamen ook variétévoorstellingen, bloemententoonstellingen, kinderfeesten en noem maar op.

Zelfs werd het aangrenzende plantsoentje tussen het (eerst veel kleinere) VVV-kantoortje en het oude Baarnsch Lyceum gebruikt om kermissen op te stellen. Er was dan ook weinig begrip, maar wel veel verzet in Baarn, toen tegen de wil van de heer Hastrich, de Bierhal door NS gesloopt werd.

Meer dan veertig herdenkingsborden voor slachtoffers Tweede Wereldoorlog

Baarn telt ongeveer tachtig slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Hun namen staan op twee monumenten aan het Stationsplein. Het waren Joden die opgepakt werden en in de gaskamers zijn vermoord. Soldaten die bij gevechtshandelingen zijn gedood en verzetsmensen die zijn gefusilleerd. Zij woonden in Baarn. Zij hadden hier familie, buren, vrienden en vriendinnen, kennissen, collega’s. Ieder jaar worden hun namen genoemd bij de dodenherdenking op 4 mei op het Stationsplein. Door hen te herdenken worden we herinnerd aan de verschrikkingen van een oorlog.

Het Comité 4 en 5 mei Baarn komt voorafgaand aan de dodenherdenking op 4 mei met een bijzonder initiatief. In de maand april zal op 44 adressen waar oorlogsslachtoffers hebben gewoond en geleefd, een bord staan. Een herdenkingsbord op A3 formaat met een tekst over hun lotgevallen en zo mogelijk met een foto. Deze borden beschrijven beknopt en indringend de levens van 71 mensen. Vaak staan er meerdere slachtoffers op één herdenkingsbord. De borden worden geplaatst, met toestemming van de huidige bewoners, op een vanaf de openbare weg goed zichtbare plek. Ruim vier weken zullen de herdenkingsborden hier staan. Tot de dag van de dodenherdenking op 4 mei.

Een voorbeeld van één van de bordjes die geplaatst zullen worden.

Philips grammofoonplaten

 Philips grammofoonplaten

De foto hieronder geeft een duidelijk beeld van de grammofoonplatenfabriek van de N.V. Philips aan de Torenlaan. Opgericht in September 1950 en zich in October 1950 te Baarn vestigde in het Buiten „Hoog Wolde" en in Maart 1951 met de fabricatie van grammofoonplaten begon gelegen tussen Torenlaan en Balistraat. Dit gebouw bleek reeds in 1951 te klein. Het werd door een groter vervangen en gelijktijdig werd op die plaats ook een modern laboratorium gebouwd. En daarmee begon de snelle groei van de fabriek tot het omvangrijke gebouwencomplex. Het gehele vroegere "Overbos van Huize Peking", gelegen tussen Torenlaan en Balistraat en in het Noorden begrensd door de Oosterstraat, werd het fabrieksterrein van Baarn, die - zes jaar na haar oprichting - ongeveer 1000 mensen in dienst had. De laatste foto gaat over de sloop van de grammofoonplatenfabriek van Phonogram en de bouw van de Plantage. Het verdwijnen van de laaggeschoolde werkgelegenheid was jammer voor Baarn. De bouw van vijftig mooie woningen voor vooral jonge gezinnen was mooi voor Baarn.