zondag 25 oktober 2015

Herinneringen van Jan (2): Postduivenvereniging "De Pool"

Door Jan van Wilsum

Hoek Oosterstraat / Bremstraat, later kwam
hier de Rabobank
Ik kan me nog herinneren, dat de postduivenvereniging "De Pool", vlak bij de hoek Bremstraat/Oosterstraat was. Op die hoek woonde indertijd de familie Jo Camper. Die woonde in een oud huisje, waarvan de kamervloer wel een halve meter beneden het straatniveau lag. Als je er langs liep, kon je zo op de tafel kijken en zien wat er gegeten werd. Jo Camper had ook
altijd een volkstuintje op de hoek naast zijn woning. Op dat punt werd later de Rabobank gebouwd. Jammer dat dat oude huisje daarvoor gesloopt is. Het postduivengebouwtje bevond zich ook naast de tuin en huis van Jan van de Brakel. Toen de postduivenvereniging weer vertrok uit de Oosterstraat, kreeg het gebouwtje de naam "De Vluchtheuvel" en werd gebruikt als zondagsschool.

Indertijd, zeg maar zo'n 50 jaar geleden, waren er veel "duivenmelkers" op de Oosterhei. Alleen al bij ons in de buurt zater er aardig wat,zoals onze buurman Jan van Nieuwenhuizen, (een collega van mijn vader op het slachthuis), Evert Hooijer, fam. Hendriks op de hoek van de Dahliastraat/Irisstraat, Tinus Bokma van de sigarenhandel in de Tulpstraat, Jan van de Vuurst in de Leliestraat, mijn vader zelf, Jan van Wilsum, (ook wel Jan Wonder) in de Oosterstraat met vlak bij hem Ko Koffrie, en in de Verbindingsweg Jo van Nieuwkasteel.

Mijn vader, Gijsbertus van Wilsum (1910-1972)
bij zijn duivenhok in de Bremstraat
Het was aan het eind van week altijd een heel gedoe met de duiven. Nadat ze thuis in de rieten manden waren gestopt, ging de hele handel naar het verenigingsgebouw "De Pool". Dat gebouwtje stond toen in de Ericastraat, zo schuin naast het slachthuis ter hoogte van het vrijbankhuisje en achter de gebouwen van drukkerij Bosch en Keuning. Nadat de wedstrijd- formulieren waren ingevuld, moesten de duiven van een gummiring worden voorzien. Daarvoor hadden ze een mooi apparaatje. De ring werd op de punt van dat apparaat geplaatst. Die punt bestond uit drie delen, die van elkaar gedrukt werden,de poot van de duif er tussen, en de drie delen werden weer samengevoegd, waardoor de duif de gummiring om de poot had. Het opschrijven van die aktie, neemt meer tijd in beslag, dan het ringen van de duiven. Vervolgens werden alle duiven, die mee zouden doen aan de wedvlucht, in grote manden verzameld en nadat alles geringd was, werden ze op transport gesteld naar de plaats van lossing. Vaak was dat in België en Frankrijk. Later werd er gebruik gemaakt van een echte "duivenauto". Dat was een vrachtwagen met luchtgaten in de wanden. Ook werden de duiven van water en eten voorzien. Vervolgens werden door de duivenmelkers de klokken op gelijke tijd gesteld. Dat om misverstanden te voorkomen.

Ook was er bij elke vlucht de mogelijkheid om een weddenschap af te sluiten. Op de wed- strijdformulieren kon ieder aangeven, op welke duif/duiven hij een gokje wou wagen. Als je dan het geluk had, dat er een duif vroeg aankwam, kon je wat verdienen. Maar rijk werd je er niet van.
De postduivenvereniging heeft ook een tijd lang samengewerkt met de vereniging uit Soest. Zelfs prins Bernhard had postduiven, en deed volop mee. Als je zo links en rechts je oor ten luister legde, was niet iedereen met die samenwerking in zijn nopjes. Maar alles heeft zijn voor en tegen.
Voordat de duiven terugkwamen van hun startplaats, was mijn vader op zondagmorgen er altijd vroeg uit. Want om 07.00 uur werden de tijden en plaatsen op de radio bekend gemaakt van de lossing van de duiven. Ook werd vaak de windrichting bij vertrek meegedeeld. En dan was het wachten tot ze kwamen. Dat was ook altijd een hele belevenis. Door de vele ervaring die de duivenmelkers hadden, konden ze aan de hand van de radiogegevens ongeveer bepalen, hoe laat de eerste duiven verwacht konden worden. Tegen de aankomsttijd moesten mijn broer en ik vaak binnenblijven, want stel je voor dat er een vroege duif (zo noemde ze een duif die snel terug was) zou schrikken van mijn broer of mij. Maar we konden altijd in de bijkeuken staan kijken achter het gordijn.
Mijn vader en buurman Jan van Nieuwenhuizen hebben vroeger eens mot gekregen en praatten vanaf die tijd niet met elkaar. Op het werk op het slachthuis maakte dat niet uit, ze wisten allebei wat er moest gebeuren. En waar die ruzie over ging, hebben we thuis nooit gehoord. Maar als er bij ons een vroege duif kwam, en mijn vader zag dat niet,stuurde Jan van Nieuwenhuizen één van zijn jongens naar ons toe om te zeggen dat er een duif was. En andersom ging het ook zo. Er werd verder ook niet over gesproken, maar op die manier hielpen ze elkaar toch ook weer.

Duivenkorven
De vluchten bestonden uit twee delen: jonge en oude duiven. Aan het eind van het wedstrijdseizoen werden de resultaten bij elkaar opgeteld. Onderscheid werd gemaakt in korte, middenlange en lange afstanden. Je kon per categorie dus een prijs winnen.En tenslotte kwam er ook nog 1 winnaar uit die over het hele seizoen zowel met de jonge als oude duiven het beste had gevlogen. De generaal-kampioen. Thuis heb ik nog zo'n kampioensbewijs Jonge Duiven uit 1949, ondertekend door de voorzitter van der Veer, en de sekretaris Ko Koffrie.

De belangrijkste vlucht was een nationale vlucht. Dat was naar Orléans in Frankrijk. Dan deed heel de duivenwereld in Nederland mee. Met deze wedstrijd kon je leuke prijzen winnen. Maar het kwam er wel vaak op neer, dat de snelste duiven in het zuiden van het land werden gemeld. Met die wedstrijd waren de duivenmelkers toch wel een beetje zenuwachtig.

De duiven gingen soms een behoorlijk eind weg. En als ze ver weg moesten, werden er niet veel duiven ingekorfd. (meedoen met een wedvlucht). Af en toe was er een vlucht naar Barcelona. Maar op dergelijke vluchten, kwamen de duiven een dag later terug. Het is na- tuurlijk ook een hele afstand. Dat het ze lukte, was al een wonder. Ook werd er af en toe een vlucht gedaan uit Engeland. Met zulke grote afstanden, bleef er wel regelmatig een aantal duiven weg. Mijn vader vertelde wel eens, dat er ook duiven gepakt werden door een krem. Mijn broer en ik wisten niet wat een krem was, maar dat is een valk.

Als de duiven terugkwamen van een vlucht, en dat gebeurde ook lang niet altijd, dan moest die gummiring van de poot worden verwijderd. Het was een hele toer om een duif in het hok te krijgen; eerder kon je niet bij die ring komen. Dus lokten ze de duiven door met een blikje voer te rammelen. Vaak bleven de duiven op de dak van het huis zitten of op het duivenhok.
Eén keer hebben mijn broer en ik in een deuk gelegen. Onze pa kreeg een hele vroege duif. Maar die ging op de schoorsteen zitten van het huis van onze buren (niet bij van Nieuwenhuizen, maar onze andere buren). Mijn vader kon roepen wat hij wilde en rammelen met voer, de duif kwam niet. En met zulke dingen had hij een heel kort lontje. Hij ging al scheldend ons huis binnen en pakte de luchtbuks. Even richten en poef, de duif van de schoorsteen geschoten.Hij dacht dat die duif naar beneden zou vallen,zodat hij de gummiring kon pakken en snel klokken. Dat naar beneden komen gebeurde ook, maar die kwam terecht op een dakkapel bij de buren. Kon hij er nog niet bij. Dat was een hele beroerde dag voor hem. Vroege duif, duif dood en toch geen prijs. Later hebben we hem daar nog wel eens mee gepest.
P.V. De Pool bij hun clubgebouw aan de Ericastraat

Waar vogels zijn, zijn ook vaak katten. Dat was bij ons niet anders. Onze buurman Jan van Nieuwenhuizen had ook last van katten. Die trad heel rigoreus op. Onder zijn hok had hij een kattenval geplaatst en heel af en toe, volgens zijn zeggen, zat er wel eens een kat in. Die haal- de het weekeinde niet. Het slachthuis was dichtbij en zo verdween er wel eens een kat. Om die kattenreden, had mijn vader een luchtbuks. Onze andere buren hadden een grote tuin, maar omdat het oudere mensen waren, werd de tuin niet onderhouden. Vooral achterin niet en dat was de plek waar ook het duivenhok in de buurt stond. De buren hadden twee katten en elk voorjaar was het weer raak: een nest jong spul. Maar bij ons in de tuin kwamen ze bijna niet. Katten weten heel goed, waar de grens ligt.
Willem van Gelder (1912-1994)
alias Bolle van Gelder

Bij veel duivenhouders kwam in het najaar het probleem naar voren, dat ze eigenlijk teveel duiven hadden. Want in het voorjaar kwamen de jongen. Zowel bij de jonge als oude duiven, waren er altijd een aantal die ongeschikt waren voor wedvluchten en kweek. Dus moest de bezem er door heen. Bij onze buurman van den Nieuwenhuizen en bij ons was dat geen probleem. De overtollige duiven werden geslacht. Mijn moeder braadde ze en maakte er soep van. Maar de meeste brachten hun teveel aan gevederde vrienden naar de poelier. Je kan tenslotte niet alles bewaren.

Op de foto's van de vereniging staan ook nog twee personen die ik wel gekend heb. Dat zijn Bolle van Gelder uit de Sumatrastraat. Hij had een aannemersbedrijf. En Jaap van der Veer uit het dorp, die een lampenzaak had.


De postduivenvereniging verhuurde haar akkomodatie ook wel voor feestjes. Het was een heel geschikt gebouwtje, voorzien van een keuken. Volgens mij stond er ook een podium in. En het lag mooi buiten gehoorafstand van eventuele buren. Van de horecabedrijven in het dorp hoorde je nooit iets over konkurrentie. En voor de vereniging een leuke bijverdienste.

Jan van Wilsum
Harlingen

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

2 opmerkingen:

  1. Met veel plezier het verhaal over PV De Pool gelezen want ik heb bijna alle daarin genoemde personen meegemaakt. Bovendien heb ik nog steeds een gouden horloge in mijn bezit dat de duiven van mijn vader voor hem hadden gewonnen op de nationale vlucht naar St Dizier.
    Ik denk met veel genoegen terug aan het postduivenlokaaltje aan de Oosterstraat hoek Bremstraat. In dat gebowtje zag ik namelijk als jochie mijn eerste film. De toenmalige voorzitter van De Pool, Jaap v.d. Veer, vertoonde met eigen projector voor de jeugd van De Pool een aantal kinderfilmpjes. Zwartwit en zonder geluid maar we vonden het prachtig, voor ons een hele belevenis toen.
    Het duivenlokaal aan de Ericastraat had inderdaad een podium. In de beginjaren 60 werd daar op zondagavonden gedanst op de muziek van live rockbands. Dat waren populaire dansavonden met bezoekers uit de hele omgeving zoals Soest, Amersfoort en zelfs Bussum.
    De Tinus Bokma van de sigarenwinkel uit de Tulpstraat moet waarschijnlijk Ruud Bokma zijn want Tinus was de paardenslager uit de Zandvoortweg. Heb persoonlijk goede herinneringen aan Ruud Bokma die me overhaalde om een loopbaan bij de krijgsmacht te beginnen en ik heb daar geen spijt van gehad.

    Willem Woudenberg, Canada.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. wij uit Hilversum gingen elke zondag naar de Pool om te dansen
    je kon alleen limonade kopen geen sterke drank of bier
    een biertje haalde wij wel bij het Kasteel van Antwerpen (laanstraat)
    waar je ook kon dansen op live muziek net als in de Pool
    hele fijne tijd was dat ..... toen was geluk nog héél gewoon......

    BeantwoordenVerwijderen