woensdag 23 november 2022

Sinterklaas , wie kent hem niet: een Sinterklaas fantasie verpakt in Ed’s kijk op de Brinkstraat

De prachtige etalage van Verleden & Heden in de Brinkstraat
(Foto: Geheugenvanbaarn.nl)

Het gebeurde tijdens een recent bezoek aan onze onvolprezen Brinkstraat, door sommigen ook wel  ’wellness-street’ genoemd, dat het ooit door Eric en mijzelf geschreven tijdloze verhaal van Sinterklaas, opnieuw mijn aandacht vroeg. Bijna had ik gezegd het verhaal van Sint en Piet. Echter voor Piet geldt tegenwoordig: ’Piet, je hoort hem wel, maar ziet hem niet!’ In enkele jaren tijd een fade-out ondergaan of moet ik zeggen gecancelled? 

Gezien zijn leeftijd heeft uw schrijver de goede oude tijd nog meegemaakt. Of wat er voor door ging natuurlijk. In het verhaal dat u nu op het punt staat te gaan lezen speelt naast de goede Sint ook Piet nog steeds een hoofdrol, wat mij betreft met een hoofdletter H. Hoge chocoladewaarde ook! Kort en goed: de Brinkstraat. 

Het moet als volgt gegaan zijn. Na een smulbezoek aan vierde generatie slager Van Moorselaar ’blieft u een plakje worst?’ en het vervolgens bewonderen van de mooie etalage van Juwelier van Doorm, inmiddels ook al vier generaties, met daarin de prachtige familiefoto’s*, maakte ik halt bij Verleden en Heden, de winkel vol mooi antiek en kleurrijke brocante, met een naam zo nostalgisch als de winkel zelf en die wat mij betreft op gelijke hoogte staat met onze eigen verhalenreeks Vandaag is morgen alweer gisteren. Een gedreven eigenaar ook. En natuurlijk weer een seizoensgebonden etalage om van te smullen: Sinterklaas in vol ornaat en verder geheel gevuld met S&P memorabilia: balsem voor nostalgische zielen. De goede oude tijd! Ik hoor u denken: genoeg geleuterd waarde schrijver, waar blijft het beloofde tijdloze Sinterklaas verhaal? Om met de Sint te spreken: wees maar gerust mijn kind, hier!

Een greep uit de etalage van Verleden & Heden
(Bron: Facebook Verleden & Heden)


Sinterklaas, wie kent hem niet, Sinterklaas, Sinterklaas en natuurlijk Zwarte Piet

Een Sint en Piet fantasie in Coronatijd 

door Ed (Vermeulen) en Eric (van der Ent)

Laanstraat 1 Klaas
In dit verhaal worden de schrijfwijzen Sint Nicolaas, Sinterklaas, Sint (en Piet) en zelfs Klaas door elkaar gebruikt. Dit getuigt echter niet van enig gebrek aan respect richting de Goedheiligman. Waarvan acte!

Een tweetal weken geleden volgden wij in onze woonplaats, het bisschoppelijke Baarn, een minicursus (in het vakjargon van nu ook wel workshop geheten) ’Omgaan met je Sinterklaas herinneringen’. Het doel hiervan was om in deze uiterst roerige tijden ruim op tijd (lees: voordat het echt te laat is) onze meest persoonlijke herinneringen aan Sint en Piet een blijvende plek te geven. De cursus leerde ons alles over weerbaarheid tegen boze invloeden van buitenaf. Ook zou getracht worden ons de eerste beginselen van eenvoudig PC gebruik bij te brengen. Jazeker: ook Sint gaat digitaal! Het geheel besloeg twee dagdelen, slechts onderbroken door een eenvoudige SiPi (Sint & Piet) -lunch, bestaande uit naar keuze suikergoed, marsepein of een halve (hartige) banketstaaf en werd, na een feestelijke tombola, afgerond met een gezamenlijk diner. Na afloop hiervan konden alle cursisten, ongeveer vijftig (!), weer huns weegs gaan. Sinterklaaskenner en auteur van het boek ’Op zoek naar Zwarte Piet’, Frits Booy was aangezocht om de rol van dagvoorzitter te vervullen. 

Frits Booy, Sinterklaasdeskundige in zijn element.

Bij hoogoplopende meningsverschillen zou hij ook als mediator optreden. Vooraf moesten alle deelnemers een aanmeldingsformulier invullen. In de zogenaamde ’Algemene voorwaarden tot deelname’: lezen we onder het kopje ’dresscode’: alle deelnemers worden geacht volledig gegrimeerd en in passende Sint Nicolaas outfit te verschijnen’. Hieraan zou streng de hand gehouden worden! 

Met daarbij een soort geheimhoudingsclausule: ’deelnemers worden geacht naast het hoog houden van het Sinterklaas gevoel, ook het geheim van Sinterklaas te bewaren.’ Corona maatregelen waren gezien de zeer hoge leeftijd van de deelnemers niet van toepassing, dus géén mondkapjes’ (onze baarden fungeerden als zodanig) en ook geen staflengte afstand! Daarbij, de meesten van ons droegen toch al handschoenen. U leest het goed: ook oude Klazen zijn weerbaar!  Op ons konden ze rekenen! Gevolgd door een lange lijst met keuzevoorbeelden van herinneringen. Onze keuze: Winkelklaas, Schoolklaas, Piet-Klaas oftewel PTTKlaas, Familieklaas, Favoriete Klaas en Enige echte Klaas. Aan de hand van historische foto’s geven wij u een kort verslag van onze gezamenlijke bijdrage aan deze onvergetelijke dag: 


Winkelklaas bij De Magneet.
(Coll. Ed Vermeulen)

Winkelklaas spreekt: Moet jij eens goed naar
mij luisteren Eddy!
(Coll. Ed Vermeulen)

Winkelklaas: Het was in de jaren vijftig van de vorige eeuw niet ongebruikelijk dat Sint Nicolaas zijn opwachting maakte bij Baarnse winkeliers. Zo ook bij lingeriezaak De Magneet van de Fa. H. Joosse, Laanstraat 70, nu Lincherie. Kinderen waren welkom en konden op de foto met de goedheiligman. Op deze in 1951 of 52 door Jos Zandvoort gemaakte foto van links naar rechts Ed’s vriend en buurjongen Evert Wijers, zijn zusje Rita, de goede Sint, Ed zelf en Gerrit Wijers. 

Winkelklaas in andere tijden
(Coll. Hist. Kring Baerne)

















De goede verstandhouding tussen Sint en zijn bezoek is duidelijk te zien! Uit betrouwbare bron weten wij dat Sint gepersonifieerd werd door kindervriend Van den Berg Jeths ’Ome Jeths’ (1923-2007), alom gekend van Speeltuin het Noorderkwartier aan de Israëlsstraat.                                 

 


Het Baarnsch Lyceum met links de Aula (Coll. HKB)
Schoolklaas en Piet: een ijzersterk koppel
  (Coll. Ed Vermeulen)

Schoolklaas: Het Sinterklaasfeest werd Op Het Baarnsch Lyceum in de jaren 50 gezamenlijk gevierd in de Aula. Eén grote happening: een zaal vol ’gelovigen’ en Sint en zijn Pieten op het toneel. Hoogtepunt: het moment waarop de Pieten probeerden een docent in de zak te stoppen. In 1955 werd deze wijze van Sinterklaasvieren afgeschaft en op klassenniveau voortgezet. Op bijgaande foto uit 1955 ziet u hoe dit er aan toe ging: Ed’s vriend Nico Driessen als Sint en Ed als Piet te midden van hun klasgenoten. Voor iedereen een cadeautje, veel warme chocolademelk en grote brokken speculaas.  

Schoolklaas en Piet temidden van de gelovigen. (Coll. Ed Vermeulen)


Schoolklaas in andere tijden, op het terras van hotel De la Promenade, Amalialaan  (Coll. Hist. Kring Baerne)


 PTTKLaas en hoofdonderwijzer van de Julianaschool, Jacobus de Jonge, heet Sinterklaas
 van harte welkom. (Coll . mevr. G.M. Post-Hendriksen)
PTTKlaas: Pieter Hendriksen zoals men hem
beter kende: postbode te Baarn
 (Coll . mevr. G.M. Post-Hendriksen)

PietKlaas oftewel PTTKlaas: Dat Sinterklaas eigenlijk Piet heette zal u vreemd in de oren klinken. Maar geloof het of niet, dit is niet de echte Sinterklaas, maar één van de vele hulp-Sinterklazen die ons dorp rijk was en nog steeds is. Op deze foto uit de eindjaren vijftig ziet u een Sint die eigenlijk Piet heette: Piet Hendriksen (1900-1971) om precies te zijn. In het gewone leven was hij postbode en secretaris van Wandelsport Vereniging Dudok de Wit. Fanatiek wandelaar ook. Het leverde hem de bijnaam Piet de Tippelaar (!) op. Het Pietenpad dat loopt van het voormalige Huis ter Eem naar Monasterio Sta. Corona nabij Gasteiz in Spaans Baskenland draagt zijn naam.

PTTKlaas: Sint Nicolaas (of is het Sint Piet?) en Piet op weg naar de Julianaschool. 
(Coll . mevr. G.M. Post-Hendriksen)

     

Familieklaas raadpleegt het grote boek (1999) (Coll. Ed Vermeulen)

                              

Dekselse Familiepiet (1999)
(Coll. Ed Vermeulen)

Familieklaas: De jaren gaan voorbij en opeens ben jezelf de Sjaak, pardon de Sint. Een herkenbaar en soms  schrikbeeld voor velen. Weliswaar in familiekring, maar toch. De keuze viel op jou, er was geen weg terug. U ziet Ed als Sint en een goede vriend, wiens lijfspreuk in zijn werkende leven als aannemer ’Hier een klap en daar een dreun’ was, als Piet. Sint’ s grote angst was dat hij deze leuze ook op Sinterklaasavond zou hanteren. Maar na enige licht opvoedkundige woorden van Sint’ s kant is alles goed gekomen! Alle kleinkinderen werden bedolven onder geschenken. Een geslaagde avond. Na een emotioneel afscheid verdwenen Sint en Piet weer in de donkere nacht. 






De Sint spreekt!  (Coll. Hist. Kring Baerne)

Favoriete Klaas: de vraag: wie was onze meest favoriete Sint ooit is simpel te beantwoorden: Thijmen de Ruig (1907-2000) natuurlijk. Deze oprechte Baarnaar, ooit eigenaar van de Baarnsche Badinrichting aan de Eem speelde geen Sinterklaas, hij was Sinterklaas! Hoog gezeten op zijn paard had hij een welgemeende groet voor ieder kind dat langs de route stond, om het even of hij per boot aan de Eem aankwam of per spoor aan het Stationsplein. Hij straalde een natuurlijk gezag uit. Zijn personificatie van de Goedheiligman is voor ons de onbetwiste no. 1!          

Favoriete Klaas: Sint, hooggezeten op
 zijn paard, aankomst Stationsplein 
(Coll.Hist.Kring Baerne)


Enige echte Klaas, ontvangst door Burgemeester Miedema en kinderkoor Siem Keijzer.
(Coll. Familiearchief Veltkamp)
Sint en Piet in vol ornaat! 
(Coll. Familiearchief Veltkamp)

Enige echte Klaas: het kon bijna niet anders of ook de enige echte Sint Nicolaas dook op! Ook hij heette eigenlijk Piet, voluit Petrus Gerardus Joseph Maria Veltkamp (1923-2012). Barinees pur-sang. Geboortig uit het Rode Dorp woonde hij later op de Sophialaan. Van beroep koopman in damesconfectie. Zijn glorieuze loopbaan als Sint, heeft naar verluidt achttien jaar geduurd en werd bekroond met een prachtige oorkonde. Een sociaal bewogen Sint ook: bracht altijd een bezoek aan de kinderen in het Baarnse  ziekenhuis. 

Kindervriend en mensenmens!
(Coll. Familiearchief Veltkamp)
Sint in zwart/wit en kleur
(Coll. Familiearchief Veltkamp)


Bedankt Sinterklaas, voor altijd in ons hart!
(Coll. Familiearchief Veltkamp)


Het waren overduidelijk de jaren dat het geloof nog niet wankelde onder aanvallen van buitenaf. Waarin Sint nog Sint was en Piet nog Piet, als u begrijpt wat wij bedoelen.

Tafelende Klazen bestuderen de menukaart als ware het een verlanglijst.  (Coll. Thijmen de Ruig in coll. HKB)


Vanzelfsprekend kwamen wij in aanmerking voor het certificaat ’Omgaan met je Sinterklaas herinneringen’. Na  de tombola met als hoofdprijs een prachtige, gesigneerde, aquarel van Beckman werd de dag afgesloten met een gezamenlijk diner. Op bijgaande foto ziet u de tafelende deelnemers, namen bij de cursusleiding bekend. Wijzelf zitten geheel rechts. Ook menen wij Winkel-, School-, Favoriete Klaas en zelfs Piet-Klaas, de Sinterklaas die eigenlijk Piet heette, te herkennen. En natuurlijk Enige echte Klaas. Het kan natuurlijk ook zijn dat onze fantasie met onze gedachten op de loop was gegaan. De moraal van deze Sint en Piet fantasie:

’Koester uw herinneringen, geniet ervan, maar beter nog ; doe er iets mee! Bedenk ook : Sinterklaas spelen is een gunst, Sinterklaas zijn een hele kunst! ’ 

 Hoofdprijs: gesigneerde aquarel van Beckman

Stop de pers: in het verhaal van 6 november 2020 lazen wij dat er voor ons, de goede Sint, dit jaar in Baarn geen fysieke intocht wordt georganiseerd. ‘Sint draait digitaal door’ is nu de leus. De door ons gevolgde cursus komt nu wel heel goed van pas! ’Sinterklaas wie kent hem niet, je hoort hem wel, maar ziet hem niet!’ Nou ja, niet fysiek, maar digitaal, als u begrijpt wat wij bedoelen. Het ga u, de lezer, goed en … laat u niet in de zak stoppen en meenemen naar Spanje. Voor u het weet moet u in quarantaine! 

Einde verhaal!

*Bij  Juwelier Van Doorm werkt als sinds mensenheugenis goudsmid Cees Keijzer. Mijn leeftijd. Al op jonge leeftijd gaan werken. Kent u de uitdrukking: ’still going strong’. Nee? Denk aan Cees en u snapt wat ik bedoel. Waar ik Cees van ken? We zaten niet bij elkaar in de klas of op school naar ik mij herinner, maar hoe dan wel? Wacht…ik weet het weer: uit de tijd dat iedereen elkaar kende, en ook al kende je elkaar niet, dan (her)kende je elkaar toch! 


Ten leste: Bekijk het in 2017 door RTV Baarn gefilmde interview en u kent Cees ook! 

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op.
 Uiteraard kunt u Geheugenvanbaarn.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Geïnspireerd geraakt door onze oud Baarn-verhalen? 
Kom in actie en deel ook uw herinneringen op Geheugenvanbaarn.nl.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten